Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Πλατών Ροδοκανάκης (1883 – 1919) – εκατό χρόνια από το θάνατο του σμυρνιού δημιουργού, (μέρος IV)

Κλείνουμε τον κύκλο αφιερωμάτων στον Πλάτωνα Ροδοκανάκη με αποσπάσματα από την «Ξενούλα».

 

 

«Ξενούλα»

[…] Ντυμένη στα κουρέλια, σαρανταπέντε ίσαμε πενήντα χρονών αυτό το σκιάχτρο κάθε βρώμας κι’ ασκημιάς, είχε την ιδέα πως μπόρεγε ν’ αρέση και κυριευόμενη από μιαν ασθενική ψυχοπάθεια, προσπάθαγε με κάθε τρόπο να προφυλάξη την τιμή της από τις επιθέσεις που για χάζι τις κάναν όσοι γνώριζαν την κωμικήν αλαφράδα της.
Η τιμή της ήτανε το πιο ευαίσθητο σημείο της ζωής της. Κλέφτρα, φαγού, κουρκουσούρα, ας τη λέγαν ό,τι θέλανε, μα πως την τσάτισε ο ένας ή πως την τσίμπησε ο άλλος αν τηνέ κατηγοράγανε, την έπιανε αμέσως η καρδιά της, μαύριζ’, έμενε ξερή κ’ έπειτ’ αρχίνιζε τα κλάματα, κάτι σα γρυλισμούς, βογγητά βγάζοντας, ίδια σαν που θακουγόντανε από καζάνι χουχλακώντας ξέχειλο.
– Ιγώ τέτοια πράματα δεν είναι του φυσικού μου…
Μια μέρα θαρρέψαμε πως τρελλάθηκε. Όλ’ η γειτονιά βγήκε στις πόρτες γιατί φοβήθηκαν μην άρπαξε φωτιά το σπίτι της Ψαρούς. Ο λοχίας που αγάπαγε να την πειράζη, της φώναξε να του ανεβάση λίγο νερό για να νιφτή. Η Ξενούλ’ ανέβηκε με το κανάτι, μπήκε μέσα στο δωμάτιο, στήλωσε ορθάνοιχτα την πόρτα για ασφάλεια και πήγε να το ακουμπήση πάνω στο νιπτήρα.
Πλάι από κει ήτανε το κρεββάτι και μεσ’ από ένα σεντόνι εβγήκε μόνο το κεφάλι του λοχία κάνοντας πως τώρα ξύπναγε.
– Να με συμπαθάς, κυρά Ξενούλα, αν σου λέω κάποτε κουβέντες που δεν είναι πρέποντας…
– Ναι…μάλιστα… Ντρέπουμαι όπου ένας κύριος σαν την αφεντιά σας μου λέει αυτά τα βρωμόλουγα… Ιγώ τέτοια πράματα δεν είναι του…
Δεν πρόφταξε να πη πως δεν είναι του “φυσικού της”, και το σεντόνι δίνει μια, σηκώνεται στον αέρα, σωριάζεται κάτω από το κρεββάτι και ο λοχίας ορμάει με την αγκαλιά του ανοιχτή τάχα για να την κλείση μέσα και να τη φιλήση.
– Χριστιανοί! Βοήθεια! Καίγουμαι!
Βγήκε με δυο πήδους σαν αρκούδα από το δωμάτιο η Ξενούλα, κουτρουβάλησε τα πετρένια σκαλοπάτια που από το διάδρομο κατέβαιναν στον κήπο, έκαν’ ένα σάρκινο πλαφ πάνω στις πλάκες του λιθόστρωτου και σπάραξε σα νάχε σεληνιασμό. Ακόμη την περιμένουμε να σηκωθή.
Στο τελευταίο διήγημα του βιβλίου, «Στιφάρχης», μιλά για τον εαυτό του ως δημιουργό. Γράφει ο ίδιος κοιτώντας από ψηλά κατά την Καλαμπάκα: «Και πάνω στην κορφή αυτής της πυραμίδας υψωμένο βρέθηκε το πάνοπλο εγώ μου, αυτό και μόνο φωτιζόμενο ίδιο λαμπρό μετέωρο…».
Υπάρχει μέσα του ένας εσωτερικός κόσμος ενός δυναμικού λυρισμού που τον αναγκάζει να ομολογήσει από το πρώτο του κιόλας βιβλίο πως:
«Η κεφαλή μου φλέγεται. Φαεινός στέφανος δάφνης περιλούει με έμπνευσιν το πυρέσσον μου μέτωπον».
Έπειτα θα γίνει πιο σαφής ως προς το κάλεσμα της έκστασης:
«Σκυφτός απάνω στο στασίδι μου είχα τα μάτια τότες ανοιχτά, μα τίποτε δεν κύτταγα, γιατί το βλέμμα μου ήτανε γυρισμένο από την ανάποδη και παρακολουθούσε πάνω στον ορίζοντα της σκέψης μου να ξετυλίγεται όλη της ιστορίας μας η ποίηση».
Και θυμάται πάλι την πατρίδα του: «Μ’ αρέσει πάντα να κυττάζω πάνω από την κορφή των κάστρων τις σημερινές πολιτείες, μπρούμυτα ριγμένες στα πόδια των σα να προσκυνάνε ταπεινωμένες το μεγάλο παρελθόν των πέτρινων οχυρωμάτων. Αυτή την ευχαρίστηση την αιστάνθηκα για πρώτη φορά πάνω από ένα προμαχώνα του βυζαντινού κάστρου που σαν να χορεύη συρτό σε πύργους στρογγυλούς, πιασμένους χέρι με χέρι, γύρω από την κορυφή του Πάγου, του μασταρωτού βουνού της Σμύρνης».

Κλείνουμε με την κατακλείδα του κειμένου του Κωστή Παλαμά για τον Πλάτωνα Ροδοκανάκη: «Ο λυρισμός, το εγώ, φτερωτό, μεθυσμένο, ονειρόπληχτο, προσφέροντας τα πάντα, και τα κοινά της ζωής, και τους συνηθισμένους του κόσμου, μέσα σε χρυσοσκαλιστά κυπελλάκια, σαν ακριβά λικέρια».

 

 

Σχετικά άρθρα

Ο Νίκος Καζαντζάκης – Άνθρωπος, 3 Fragmenta του μεγάλου Κρητικού

Θανάσης Μουσόπουλος

Οι παλιοί μας λογοτέχνες – O Ζαχαρίας Παπαντωνίου και το πλούσιο έργο του (μέρος Γ)

Θανάσης Μουσόπουλος

Μια εμβληματική προσωπικότητα της Ξάνθης: Πέτρος Γεωργαντζης – Θρακική Μελιττα

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X