Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Πλάτων Ροδοκανάκης – εκατό χρόνια από το θάνατο του σμυρνιού δημιουργού, (μέρος II)

 

Πριν μιλήσουμε για το Βυσσινί τριαντάφυλλο, δύο άλλα αξιόλογα έργα θα φωτίσουμε συνοπτικά.

‘Ένα ενδιαφέρον έργο του Πλάτωνα Ροδοκανάκη «Η Βασίλισσα και αι Βυζαντιναί αρχόντισσαι», 1920, που δεν πρόλαβε να το δει τυπωμένο, θεωρείται πολύ σημαντικό.

«. . .Πρέπει συνεπώς να παραδεχθώμεν ότι οιαδήποτε γυναίκα, είτε του δρόμου, είτε του κάμπου, είτε του βουνού, ευθύς ως εισέλθη εις το Παλάτιον ως Αυτοκράτειρα, αλλάζει δέρμα, τρόπον τινά μεταμορφώνεται. Αφίνει το παλαιόν της και λαμβάνει, όπως και το ιερατείον, νέον όνομα. Η οικογένειά της εισέρχεται εις τας τάξεις των πατρικίων και ο πατήρ της τιτλοφορείται με τον πομπώδη τίτλον του Βασιλεοπάτορος. Στέφεται εις την Αγίαν Σοφίαν και η μορφή της συντροφεύει τον σύζυγον επί των χρυσών νομισμάτων. Της αναγείρουν ανδριάντα εις τας πλατείας από χρυσόν ή από αργυρόν και εις τους τοίχους των Παλατιών της εικονίζεται με το φεγγίον της αγιωσύνης γύρω από την κεφαλήν της. .

«Ο καθρέπτης, από της εποχής που η πρώτη γυναίκα έσκυψεν επάνω από τα κρύσταλλα του ρυακίου και εθαύμασε την μορφήν της, μέχρι σήμερον, ότε το αντικείμενον αυτό της γυναικείας φιλαρεσκείας εσημείωσε θαύματα τελειότητος και χλιδής, είναι το κυριώτερον πράγμα ενός καλλυντηρίου. […] Μέσα εις την γαλακτώδη ανταύγειαν του αργύρου και του χρυσού παρήλασαν επί αιώνας αυτοκράτειραι και πατρίκιαι, έλαμψαν μειδιάματα θριαμβευτικής καλλονής, και εκεί επάνω απετυπώθη ο πρώτος μορφασμός της απελπισίας κάποιας φιλαρέσκου, που έσπευδε με ένα πτερό χήνας βουτηγμένον εις αφέψημα νωπών καρυδιών ή κλαδίσκων κυπαρίσσου, να εξαφανίση τας πρώτας λευκάς τρίχας της κόμης της».

Πολλοί / πολλές όταν αναφέρονται στον Πλάτωνα Ροδοκανάκη έχουν στο νου τους το έργο του «De profundis» του 1908. Ο Νάσος Βαγενάς που επιμελήθηκε την νεότερη έκδοσή του σημειώνει σε κείμενό του: «(…) Ένας συγγραφέας που θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόδρομος των υπερρεαλιστών μας – αδιάφορο αν αυτοί τον διάβασαν ή όχι – είναι ο λησμονημένος σήμερα Πλάτων Ροδοκανάκης του De profundis. (…) (Π)αράγει με τη μεταλλική και απαστράπτουσα καθαρεύουσά του μια στιβαρή φωνή, που απομακρύνει τα πεζοτράγουδά του από τον γλυκερό συναισθηματισμό των πεζοτράγουδων σε δημοτική. (…) Θα πρέπει σήμερα να δούμε το De profundis με καινούργια μάτια. Γιατί η υπερρεαλιστική εμπειρία μάς κάνει ν΄ ανακαλύπτουμε σ΄ αυτό ορισμένα στοιχεία που ήταν πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να τα διακρίνει κανείς προηγουμένως. Η γλώσσα του De profundis, που δημοσιεύεται το 1908, μέσα στην ατμόσφαιρα των επινικίων της δημοτικής στην ποίηση, φαίνεται σήμερα λιγότερο σαν μια επιβίωση της ελληνικής ρομαντικής έκφρασης και περισσότερο η καταστρατήγηση μιας, ιστορικά αναγκαίας όμως κατά βάθος απλοποιητικής, γλωσσικής ορθοδοξίας, το προοίμιο μιας διάθεσης που θα ολοκληρωθεί αργότερα με την Υψικάμινο».

 

rodokanakis1-sparmatseto
Πλάτων Ροδοκανάκης – εκατό χρόνια από το θάνατο του

 

Λίγα δείγματα:

  • Θυμίαμα της ύλης εύοσμον, ανά τα σκοτεινά φυλλώματα του δάσους, ο κατακλυσμός των λάγνων επιθυμιών. Όταν ιερουργή οργώσα η νεότης, τας ηδυπαθείς μυσταγωγίας της σαρκός.
  • Παν σώμα γυμνόν, είναι ναός ελεφάντινος. Είναι ιερόν του Μίθρα ή της Αστάρτης, όπου η ψυχή τελεί Ελευσίνια
  • Πάθη, όνειρα και απολαύσεις• ο μόνος και κύριος σκοπός της ζωής μας, τα οποία εφ’ όσον πλησιάζομεν με ακατάσχετον πόθον, τόσον εκείνα μας εγκαταλείπουν ταχύτερον, και φεύγουν μακράν.
  • Είσαι άνθρωπος χρυσός, το πιστεύω• αλλά δι’ αυτό ακριβώς υποχωρείς εις οιανδήποτε δύναμιν. Εγώ προτιμώ να είμαι κατασκευασμένος από μέταλλον κατωτέρας ποιότητος, το οποίον να μην εκτιμά ο κόσμος, αλλά και να μη ημπορή να λυγίση.
  • Ο ύμνος του μαχαραγιά (απόσπασμα)
    Όταν το μαύρον του κόρακος πτερόν εφώλευε υπό την ασελγή των βλεφαρίδων σου νύκτα, η ζηλότυπος χειρ της Λακμέ ηθέλησε να το σύρη μακράν. Ο Σίβας όμως ετίναξε επάνω εις τας παρειάς του όσον είχε απομείνει χρώμα, και εσκόρπισε εκεί τους μαύρους στήμονας ενός άνθους, το οποίον κοκκινίζει μαδημένον, και λιποθυμεί εις τα χείλη σου. / Είναι μαργαρίται μαύροι, τους οποίους θα συνάξω με κοράλινα δίκτυα, εις την επιφάνειαν μιας θαλάσσης από γάλα. / Μαύρα ριπίδια είναι, τα οποία ανοιγοκλείονται με ηδονικούς σπασμούς, επάνω από τους αργυρούς κάλυκας των τριανταφύλλων του Γάγγου, όταν η πεταλούδα απορροφά με λαγνείαν τα ολόγλυκά των φιλήματα. / Κάτω από την θλιβεράν κυπάρισσον μιας παγόδας από πορσελάνην, εκεί εις τα κρυστάλλινα νερά, με το οποία μοιρολογεί η πηγή των Βραχμάνων το αιματοκύλισμα της ροδοδάφνης, συνήντησα τους μαύρους των περιστερών οφθαλμούς, όταν εβόιζον και έτρεχον να δροσίσουν τα χιονώδη πτερά των. / Όπως οι μαύροι κύκνοι της Ωκεανίας, οι οποίοι κολυμβούν και διασχίζουν τους πορφυρούς κρίνους και τους ωχρούς λωτούς των μαγευμένων λιμνών, είναι οι μαύροι του προσώπου σου θρόμβοι.

 

(ΣΥΝΕΧΊΖΕΤΑΙ)

 

 

Σχετικά άρθρα

Αναζητώντας το νόημα της ζωής μέσα στο έργο του Αλμπέρ Καμύ

Έφυγε για την γειτονιά των αγγέλων ο Φαίδων Γεωργίτσης

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ζεϊμπέκοι (Ζεϊμπέκηδες), αυτοί οι ξεχασμένοι Θράκες.

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X