Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

“Χυδαία γλώσσα δεν υπάρχει. Υπάρχουσι χυδαίοι άνθρωποι” (Λορέντζος Μαβίλης)

Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες μορφές της πατρίδας μας. Με την ειδίκευση του σονετογράφου ( ποιητικό είδος αποτελούμενο από 14 στίχους που ακολουθεί μία σταθερή στιχουργική μορφή) η προσφορά του στα γράμματα συνεχίζει να μας καθοδηγεί και να μας μορφώνει μέχρι και σήμερα.

Γεννήθηκε στην Ιθάκη από γονείς Κερκυραίους. Σπούδασε στην Κέρκυρα στο γνωστό τότε εκπαιδευτήριο «Καποδίστριας» και από μικρός σχετίστηκε με τους σημαντικότερους λογίους του νησιού: τον Ιάκωβο Πολυλά, τον Γεράσιμο Μαρκορά, τον Νίκο Κονεμένο κ.ά. Από νωρίς άρχισε να μελετά κλασικούς συγγραφείς και ξένες γλώσσες, μετά από υπόδειξη του Πολυλά. Το 1877 γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών την οποία όμως μετά ένα χρόνο εγκατέλειψε για να πάει στη Γερμανία. Η παραμονή του εκεί ήταν εξαιρετικά δημιουργική. Ζει έντονα τη ζωή, απορροφά κάθε είδους επιστημονική γνώση, μελετάει ξένες φιλολογίες, νεκρές γλώσσες (σανσκριτική), φιλοσοφία (γερμανική και ινδική) και νεότερη λογοτεχνία. Η φιλοσοφία των Καντ, Φίχτε και Σοπενάουερ τον επηρέασε βαθύτατα. Εκεί διαμορφώνει τις γλωσσικές του πεποιθήσεις και την ποιητική του έκφραση. Γράφει ποίηση και μεταφράζει ξένη λογοτεχνία. Στη Γερμανία φοίτησε σε διάφορα πανεπιστήμια και πήρε τελικά δίπλωμα φιλοσοφίας.

«Δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι θα είχα την μεγάλη τιμή να πεθάνω για την Ελλάδα» Λορέντζος Μαβίλης

Ταυτόχρονα με τις σπουδές του, ήδη από την εποχή που βρισκόταν στην Κέρκυρα, ενδιαφέρεται για τα πολιτικά και διεθνή γεγονότα. Με την επιστροφή του στην Κέρκυρα το 1890 συμμετέχει στην Εθνική Εταιρεία, η οποία υπηρετούσε τα εθνικά ιδεώδη της Μεγάλης Ιδέας. Πήρε μέρος ως εθελοντής στην επανάσταση της Κρήτης (1896) και μετέβη με αντάρτικο σώμα στην Ήπειρο στον πόλεμο του 1897.


Φυσάει τα’ αεράκι μ’ ανάλαφρη φόρα
και τες τριανταφυλλιές αργά σαλεύει•
στες καρδιές και στην πλάση βασιλεύει
Ρόδινο σούρουπο, ώρα μυροφόρα,

Χρυσή θυμητικών ονείρων ώρα
που η ψυχή τη γαλήνη προμαντεύει,
την αιώνια γαλήνη, και αγναντεύει
σα για στερνή φορά κάθε της γνώρα

αξέχαστη• ξανθές κρινοτραχήλες
αγάπες, γαλανά βασιλεμένα
μάτια ογρά και φιλιά και ανατριχίλες
και δάκρυα• πλάνα δώρα ζηλεμένα
της ζήσης που αχνοσβιέται και τελειώνει
σαν το θαμπό γιουλί που ολοένα λυώνει.

«Μούχρωμα» (1915)


Είχε εκλεγεί βουλευτής και υποστήριξε με πάθος την δημοτική γλώσσα. Με την ιδιότητα αυτή, μιλώντας στη Βουλή σχετικά με τον καθορισμό της επίσημης γλώσσας, όταν οι περισσότεροι βουλευτές είχαν ταχθεί υπέρ της καθαρεύουσας και μιλούσαν περιφρονητικά για τη  «χυδαία» δημοτική, ανέφερε μια φράση που από τότε έγινε παροιμιώδης: «Χυδαία γλώσσα δεν υπάρχει, υπάρχουσι χυδαίοι άνθρωποι και υπάρχουσι πολλοί χυδαίοι άνθρωποι ομιλούντες την καθαρεύουσαν».

Στους Βαλκανικούς πολέμους κατατάχθηκε ως εθελοντής στο σώμα των Γαριβαλδίνων και σκοτώθηκε στη μάχη του Δρίσκου.

Το ποιητικό έργο του Μαβίλη είναι μικρό σε ποσότητα αλλά μεγάλο σε ποιότητα. Έγινε γνωστός από τα σονέτα του, που τα περισσότερα γράφτηκαν στην πενταετία 1895-1900 και τον καθιέρωσαν ως τον σπουδαιότερο εκπρόσωπο του είδους αυτού στην ποίησή μας. Από τα χαρακτηριστικότερα σονέτα του Μαβίλη είναι τα Λήθη, Καλλιπάτειρα, Μούχρωμα, Ελιά. Για την καλλιέργεια του σονέτου τον επαίνεσε ο Παλαμάς, ο οποίος θεωρούσε ότι ο Μαβίλης με τον Ρήγα καταλαμβάνουν τις «δύο κορυφές της πατριδολατρικής ποίησης».


Τ’ άγνωρα ρεποθέμελα του αρχαίου
ναού, στο έρμο ακροθαλάσσιο πλάι,
χορταριασμένα κείτονται. Γελάει
γύρου ομορφάδα κόσμου πάντα νέου.

Και λέω που ακόμα απ’ την κορφή του ωραίου
βουνού στ’ άσπρα ντυμένη ροβολάει
η αρχαία ζωή κι αυτού φεγγοβολάει
λαμπρός ναός τεχνίτη Κερκυραίου.

Χρυσόνειρο, σε βλέπω γιατί μ’ έχει
μαγέψει το νερό στην κρύα βρύση,
που μέσαθε από τ’ άγιο χώμα τρέχει.

Έτσι κάποιος θεός θα το ’χει ορίσει
Κι όποιος ξένος εκεί το χείλι βρέχει
στα γονικά του πλια δε θα γυρίσει.

«Καρδάκι» (1915)


Κύρια χαρακτηριστικά του, όπως σημειώνει ο Λίνος Πολίτης,  είναι η «μεστή γλώσσα, ο επίμονα λεπτουργημένος στίχος, η πλούσια ομοιοκαταληξία. Η ποιητική σκέψη είναι κρυστάλλινη και διαυγής σαν τους στίχους του. (…) Διοχετεύει σ’  αυτούς το ανώτερο ήθος και την ανθρώπινη ευγένεια και αρχοντιά που τον χαρακτήριζε σ’ όλη του τη ζωή».

Εκτός από τις επιδράσεις της γερμανικής και ινδικής φιλοσοφίας, επηρεάστηκε αρκετά από τους Γάλλους Παρνασσιστές που είχαν καλλιεργήσει το ποιητικό είδος του σονέτου.

Άφησε συνολικά 55 σονέτα, κάποια άλλα ποιήματα, πεζά και μεταφράσεις.


Έχει πει:

 

  • Στην κορφή της ζωής, όπου ροδίζει, Της Λευτεριάς αμόλευτος αγέρας, Και σαν ήχος αθάνατης φλογέρα, Η ποίηση, αηδόνι θείο, καλοκαρδίζει..
  • Αχ! Κόσμε, πόσο είν’ όμορφη η θωριά σου σ’ αυτόν που σε θωρεί, είναι κρυμμένα, κόσμε, τα θεριά σου.
  • Καλότυχοι οι νεκροί που λησμονάνε την πίκρια της ζωής.

Γεννήθηκε σαν σήμερα 6 Σεπτεμβρίου του 1860.

 

Σχετικά άρθρα

“Οψόμεθα Εις Φιλίππους”, μια ερευνητική θερμοκοιτίδα επιστημόνων και επιστημονικών ιδεών.

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Αναζητώντας το νόημα της ζωής μέσα στο έργο του Αλμπέρ Καμύ

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Έλενα Γρίβα: ζωγραφίζοντας τα “μελλούμενα”

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X