Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Αλέξανδρος Αργυρίου (1921-2009) – Δέκα χρόνια από το θάνατό του

Τον Αλέξανδρο Αργυρίου (1921-2009) πολύ συχνά τον συναντώ στα διαβάσματά μου. Θεώρησα αναγκαίο να πω δυο λόγια για τη ζωή και το έργο του, καθότι φέτος συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια από το θάνατό του.

Είναι από τους λίγους μη φιλολόγους μελετητές της λογοτεχνίας μας. Ήταν Έλληνας κριτικός λογοτεχνίας και ιστορικός.

Το πραγματικό του όνομα ήταν Αλέξανδρος Κουμπής.
Γεννήθηκε το 1921 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, αλλά σε ηλικία επτά ετών μετακόμισε οικογενειακώς στην Αθήνα. Σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και εργάστηκε ως ελεύθερος επαγγελματίας στον τομέα αυτό. Το 1947 έκανε την εμφάνιση του στα γράμματα μέσω του περιοδικού Ελεύθερα Γράμματα, ενώ στη συνέχεια συνεργάστηκε με το περιοδικό Ποιητική Τέχνη και την εφημερίδα Δημοκρατικός Τύπος καθώς και αρκετά άλλα έντυπα στα οποία αρθρογραφούσε ή έγραφε επιφυλλίδες.

 

Το 1950 πήρε απολυτήριο από το Βασιλικό Ναυτικό της Ελλάδας και ασχολήθηκε με την πραγματοποίηση μελετών για διάφορους οργανισμούς. Κατά την επταετία της δικτατορίας των συνταγματαρχών ανέπτυξε ισχυρή αντιστασιακή δράση.

Την περίοδο 1993-1994 δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Πέθανε στις 22 Μαΐου 2009, σε ηλικία 88 ετών.

 

Έργο: Θεωρείται ως ένα από τα πιο κριτικά πνεύματα της μεταπολεμικής διανόησης. Συμμετείχε στις συντακτικές επιτροπές των «Δεκαοχτώ Κειμένων» και των «Νέων Κειμένων», ενώ αποτέλεσε συνεργάτης της εγκυκλοπαίδειας Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα και του Παγκοσμίου Βιογραφικού Λεξικού της Εκδοτικής Αθηνών.

Μεταξύ των έργων του ήταν τα εξής:
• Εισαγωγή στην Ανθολογία μεταπολεμικών ποιητών, 1957.
• Προτάσεις για την Κίλχη, Μια πρώτη προσέγγιση, 1961.
• Η λογοτεχνική ζωή της Θεσσαλονίκης, 1962.
• Νεωτερικοί ποιητές του μεσοπολέμου, 1979.
• Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, 1982.
• Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών, 1983.
• Αναψηλαφήσεις σε δύσκολους καιρούς, 1986.
• Δεκαεπτά κείμενα για τον Γ. Σεφέρη, 1986.
• Ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας και η πρόσληψή της, 8 τόμ., 2001-2007.

Βραβεύσεις: Για το έργο του ο Αλέξανδρος Αργυρίου έχει λάβει πληθώρα διακρίσεων. Μεταξύ αυτών το Α΄ Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 1984, το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 1998, το Βραβείο «Δαίδαλος» της Εταιρείας Συγγραφέων, το 2003 και το Βραβείο Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών το 2004. Ακόμη, το 1999 αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

 

Παραθέτουμε ένα μικρό δείγμα γραφής του:

Αλέξανδρου Αργυρίου, [Τάκης Παπατσώνης] (απόσπασμα)
Ο Τάκης Παπατσώνης δεν είναι ο πρώτος Έλληνας ποιητής που σπάει την παράδοση του μετρικού στίχου, αλλά είναι ο πρώτος που τη σπάει συνειδητά, από το 1920, και γράφει σε ελεύθερο και ανομοιοκατάληκτο στίχο χωρίς να επιστρέψει στον κλασικό. Μπορούν να υποστηριχθούν πολλοί ως λόγοι που τον ώθησαν στο να αγνοήσει και να παραβεί τους παραδοσιακούς ποιητικούς κανόνες. Αλλά είναι λάθος να θεωρηθεί ότι οφείλεται σε επίδραση από το πνεύμα των νταντά ή των υπερρεαλιστών. Αν στο εκτενές ποίημά του Ursa Minor, που γράφει 25 χρόνια αργότερα, αναγνωρίζονται υπερρεαλιστικά ίχνη, παρόμοια στοιχεία ανιχνεύονται σε όλη την ποίησή του, οφείλονται όμως σε καταβολές από ανατροφές με μυστικιστές συγγραφείς. Από την ίδια αιτία κατάγεται και το λανθάνον ερωτικό στοιχείο της ποίησής του και όχι από επίδραση των φροϋδικών θεωριών, τουλάχιστον πρωτογενώς, μια που δεν φαίνεται να αγνοεί ο Παπατσώνης κανένα σχεδόν από τα πνευματικά και καλλιτεχνικά ρεύματα που κυκλοφορούν. Νομίζω, επίσης, ότι για το φτάσιμό του σε μια νέα εκφραστική, πρέπει να αποκλειστεί οποιαδήποτε μονομερής επίδραση από έναν ξένο ποιητή […]. Περισσότερο ίσως πρέπει να αναζητηθούν οι ρίζες της αιρετικής γραφής του, στα υμνωδιακά πρότυπα της καθολικής εκκλησίας, και έχω, πιστεύω, εύλογες επιφυλάξεις για τα αντίστοιχα βυζαντινά, στα οποία προσέρχεται και πολύ αργότερα (όταν είναι οριστικά διαμορφωμένος) και με βεβαρημένη συνείδηση, ή έστω με προϊδεάσεις, από άλλες ερμηνείες.
[…]
[πηγή: Αλέξανδρος Αργυρίου, «Εισαγωγή στη νεωτερική ελληνική ποίηση». Στον τόμο Η ελληνική ποίηση. Ανθολογία. Γραμματολογία, τ. Δ΄, επιμ. Αλέξανδρος Αργυρίου, Εκδόσεις Σοκόλη, Αθήνα 31990, σ. 110]

Σχετικά άρθρα

ο Νίκος Καρούζος μιλάει για το έργο του

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο Χαλίλ Γκιμπράν που από φοιτητής αγαπώ…

Θανάσης Μουσόπουλος

Απεβίωσε ο ζωγράφος Δημοσθένης Κοκκινίδης

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X