Sparmatseto
Βιβλίο

Η νεοελληνική λογοτεχνία το 1900

Σημειώσεις του Θανάση Μουσόπουλου…

 

Το κύριο χαρακτηριστικό των πνευματικών και ιδεολογικών προσανατολισμών του νεοσύστατου ελληνικού κράτους είναι η τάση ανασύνδεσης με την κλασική αρχαιότητα. Όμως ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα έχουμε την Επτανησιακή σχολή, τον Ανδρέα Κάλβο και το Διονύσιο Σολωμό και μια μεγάλη ομάδα συγχρόνων του και μετασολωμικών ποιητών και άλλων λογοτεχνών, με επιρροές από την κρητική λογοτεχνία, το δημοτικό τραγούδι και τη δυτική παράδοση. Ενώ ήδη από την ύστερη βυζαντινή και κατά την περίοδο της οθωμανοκρατίας διαμορφωνόταν μια λογοτεχνία γραμμένη στην ομιλούμενη γλώσσα του λαού. Κορύφωση τα Απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη.

 

Με τη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους, σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας ζωής επιβάλλεται η αρχαΐζουσα και η καθαρεύουσα. Στη λογοτεχνία οι Φαναριώτες και οι Ρομαντικοί στο χρονικό διάστημα 1830 – 1880 δημιουργούν έργα και ποιητικά και πεζά, που σήμερα τουλάχιστον απωθούν λόγω της γλώσσας τους τον αναγνώστη.

 

Η τελευταία εικοσαετία του 19ου αιώνα σε όλα τα επίπεδα της νεοελληνικής κοινωνίας παρουσιάζει αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Στη Λογοτεχνία έχουμε τη λεγόμενη γενιά του ’80 με πρωτεργάτη τον Κωστή Παλαμά. Στροφή στο λαϊκό πολιτισμό, αγώνας για το δημοτικισμό, στροφή σε νέα ρεύματα μεταρομαντικά χαρακτηρίζουν τα έργα του τέλους του 19ου αιώνα. Ο Συμβολισμός και η Ηθογραφία διαγράφουν πετυχημένη πορεία στο νεοελληνικό λόγο.

 

Όταν ο Κώστας Βάρναλης άρχισε να δημοσιεύει τα λογοτεχνήματά του, τι επικρατούσε στην Ελλάδα; Σχηματικά, τι επικρατούσε το 1900.

 

Η ποιητική γενιά του ’80 δεν είχε κουραστεί ούτε αποσυρθεί. Ο Παλαμάς είχε εκδώσει πολλά έργα, οι σημαντικότερες όμως ποιητικές συνθέσεις του εμφανίζονται στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, Η πρώτη μεταπαλαμική γενιά με Γρυπάρη, Χατζόπουλο, Πορφύρα, Μαλακάση, Παπαντωνίου είχε πρόσφατα εμφανιστεί και παρουσίαζε το έργο της. Στη δεκαετία 1900-1910 ανανεώνεται ο παλαμικός λυρισμός, χωρίς όμως διαθέσεις θα λέγαμε ανταρσίας.

 

Η ανταρσία αυτή ξεκίνησε σε χρόνο ‘ανύποπτο’, δίχως να γίνεται φανερή αμέσως, με το καινούριο αίμα που έφερναν ο Απόστολος Μελαχρινός, ο Άγγελος Σικελιανός, ο Κώστας Βάρναλης, ο Μάρκος Αυγέρης, ο Νίκος Καζαντζάκης κι όποιοι θ’ αποτελούσαν την πρωτοπορία στις επόμενες δεκαετίες” (όπως γράφει ο Κώστας Στεργιόπουλος στην Εισαγωγή του, στον περίφημο τόμο «Η ανανεωμένη παράδοση» στη σειρά Η Ελληνική ποίηση των εκδόσεων Σοκόλη ).

 

Σχετικά άρθρα

«Το Κάστρο των Αγγέλων» του Γιοστέιν Γκάαρντερ

Θανάσης Μουσόπουλος

Εθνική Βιβλιοθήκη | Καλοκαιρινή εκστρατεία Ανάπτυξης και Δημιουργικότητας

«Κόμπος», της Ζωής Μπόζεμπεργκ | Ένα σύγχρονο μυθιστόρημα

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X