Sparmatseto
Projects

Μινωικός και Μυκηναϊκός πολιτισμός: τα ανάκτορα η πολιτική οργάνωση

Η σύγκριση των δύο πολιτισμών δεν θα μπορούσε να σταματήσει σε επίπεδο αρχιτεκτονικής και στην χρήση των χώρων των ανακτόρων. Επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο τα ανάκτορα σε Κρήτη και ηπειρωτική Ελλάδα συνδέονταν με την πολιτική και την οικονομική οργάνωση των κοινωνιών τους.

 

 

Στην Κρήτη το γεγονός και μόνο της ίδρυσης των ανακτόρων μαρτυρεί συγκέντρωση της εξουσίας στο ανάκτορο. Από την ίδρυση των ανακτόρων παρατηρείται μεγαλύτερη ομοιογένεια πολιτισμού, πιθανόν με συγκεντρωτική οργάνωση και ισχυρή εξουσία. Η κοινωνική διαστρωμάτωση ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τα ανάκτορα και μαρτυρείται από αυτά. Στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας τοποθετούνται ο βασιλιάς και η οικογένεια του. Ακολουθεί η αριστοκρατία, η οποία αποτελείται από τους αξιωματούχους του ανακτόρου που νέμονται ένα μέρος της εξουσίας. Ακολουθούν οι ειδικευμένοι τεχνίτες και γενικότερα, όσοι αντλούν την δύναμή τους από βιοτεχνικές και εμπορικές δραστηριότητες. Την βάση της κοινωνικής πυραμίδας αποτελεί ο «κοινός λαός» .

Όσον αφορά τον Μυκηναϊκό κόσμο η κοινωνική διαστρωμάτωση είναι περίπου η ίδια με κάποιες μικρές διαφοροποιήσεις. Μέχρι το 1400 π.Χ. η μυκηναϊκή κοινωνία ήταν απλά οργανωμένη σε γένη υπό την εξουσία τοπικών αρχόντων. Η ανάπτυξη της παραγωγής όμως και οι ανάγκες για άμυνα είχαν σαν αποτέλεσμα την ενδυνάμωση ηγεμόνων και τελικά την ανάδειξη βασιλιά (το γεγονός αυτό μπορεί να ανιχνευτεί και στα αρχαιολογικά δεδομένα, στην «αίθουσα του θρόνου» όπου ενώ υπάρχουν πολλοί θρόνοι ο ένας ξεχωρίζει). Αυτός διέμενε στα ανάκτορα τα οποία έγιναν κέντρο όλης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Γύρω από τον βασιλιά υπήρχαν αυλικοί και αξιωματούχοι με διαφορετική ο καθένας επίδραση και εξουσία. Σε αντίθεση με την Κρήτη εδώ έχουμε και μια πολύ σημαντική στρατιωτική αριστοκρατία.  Έπειτα, υπήρχε ένας αριθμός δημόσιων υπαλλήλων καθώς και βοσκοί, τεχνίτες, γεωργοί, υπηρέτες αλλά και ραψωδοί και καλλιτέχνες. Όλοι τους εργάζονταν για λογαριασμό της κορυφής της κοινωνίας τους δηλαδή τον βασιλιά αλλά μπορούσαν να εργαστούν και αυτόνομα. Η γη ανήκε στην βασιλική οικογένεια και τους αξιωματούχους αλλά υπήρχαν και μικρότερες ιδιωτικές εκτάσεις αλλά και τμήματα γης που ήταν αφιερωμένα στους θεούς και τα εκμεταλλεύονταν το ιερατείο. Τελευταίοι στην κοινωνική διαστρωμάτωση πρέπει να ήταν οι δούλοι .

 

knossos-sparmatseto
Τα ανάκτορα και η λειτουργία τους

 

Ο έλεγχος των ανακτόρων γίνεται ακόμη εντονότερος στην οικονομική δραστηριότητα. Η παραγωγή, η αποθήκευση και το εμπόριο προϊόντων ελέγχονταν από αυτά, τόσο στην Κρήτη όσο και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Όσον αφορά την παραγωγή ο έλεγχος των ανακτόρων είναι χαρακτηριστικός. Τα περισσότερα εργαστήρια βρίσκονται είτε μέσα στο ανάκτορο είτε κοντά σε αυτό. Οι τεχνίτες είναι υπάλληλοι του βασιλιά και δουλεύουν για αυτόν. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός, όπως έχει αναφερθεί, ότι στην Κνωσό τα εργαστήρια συνδέονταν με σκάλες απευθείας με τον διάδρομο της κύριας προσπέλασης των βασιλικών διαμερισμάτων. Με τον τρόπο αυτό εύκολα ελέγχονταν και να παρακολουθούνταν η παραγωγή από τον άνακτα. Ομοίως και στις Μυκήνες, οι χώροι παραγωγής βρίσκονται το δυνατόν πιο κοντά στο ανάκτορο και στους χώρους οπού κινείται ο βασιλιάς .

Το ίδιο συνέβαινε και σε ότι αφορά την αποθήκευση των προϊόντων και το εμπόριό τους. Όσον αφορά την αποθήκευση, η ύπαρξη των αποθηκών στο ανάκτορο ή κοντά σε αυτό, εκτός από τους λόγους ασφαλής φύλαξής τονίζει και τον άμεσο έλεγχο από τα ανάκτορα. Τα σφραγίσματα των προϊόντων το επιβεβαιώνουν. Αλλά και το εμπόριο είναι ένας τομέας που ελέγχεται από το ανάκτορο. Πρέπει να υπήρχε βέβαια και ελεύθερο εμπόριο ανάμεσα στους κάτοικους αλλά κατά κύριο λόγο ελέγχονταν από τον βασιλιά. Μυκηναίοι και Κρήτες εισήγαγαν πρώτες ύλες και εξήγαγαν βιοτεχνικά προϊόντα. Η οργάνωση και διεξαγωγή του εμπορίου ήταν εξαρτημένη από την κεντρική εξουσία. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ενώ κατά την ΥΕ ΙΙΙ περίοδο το εμπόριο στον Μυκηναϊκό κόσμο βρίσκονταν σε άνθηση, δεν υπάρχουν αναφορές για εμπόρους και αυτό γιατί οι εμπορικές δραστηριότητες ήταν στα χέρια του βασιλιά .

Πέρα από την οικονομία όμως, ο έλεγχος των ανακτόρων γίνεται αντιληπτός και στην θρησκεία. Στην Κρήτη το ιερατείο πρέπει να αποτελούνταν από γυναίκες και άντρες που έπαιρναν μέρος σε διάφορες θρησκευτικές τελετές. Μάλλον βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των ανακτόρων και ο βασιλιάς αποτελούσε τον «μεγάλο αρχιερέα». Το ίδιο θα πρέπει να συνέβαινε και στις Μυκήνες με τον βασιλέα να αποτελεί και τον ανώτερο ιερέα .

Μυκήνες

Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί  ότι τον έλεγχο του ανακτόρου πάνω σε όλους τους τομείς της πολιτικής και οικονομικής ζωής επιβεβαιώνει και η γραφή. Μινωικός και Μυκηναϊκός πολιτισμός χρησιμοποίησαν γραφή. Η γραμμική Α και Β σε Κρήτη και ηπειρωτική Ελλάδα χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για λογιστική χρήση. Στην Κρήτη ο οικονομικός έλεγχος του ανακτόρου χρησιμοποιεί την γραφή, διατηρεί αρχεία με ενεπίγραφες πινακίδες και σφραγίσματα με σύμβολα . Στις Μυκήνες συμβαίνει το ίδιο. Η γραφή χρησιμοποιείται από το ανάκτορο για την διευκόλυνση του στον έλεγχο της οικονομίας. Είναι τόσο δεμένη η γραφή με το ανακτορικό σύστημα που το τέλος των ανακτόρων σηματοδοτεί και το τέλος της χρήσης της γραφής του .

Διαβάζοντας κανείς όλα τα παραπάνω μπορεί να αποκτήσει μια πρώτη επαφή με τον Μινωικό και Μυκηναϊκό πολιτισμό και ταυτόχρονα να τους συγκρίνει όσον αφορά τα ανάκτορα και το σύστημα διακυβέρνησης. Η Μινωική Κρήτη είναι το πρώτο ανακτορικό σύστημα με κύρια χαρακτηριστικά την συγκεντρωτική εξουσία, την αυστηρή κοινωνική διαστρωμάτωση και την οικονομική ανάπτυξη. Από την άλλη, η μυκηναϊκή κοινωνία υιοθέτει την παράδοση της Κρήτης και διαμορφώνει τα δικά της χαρακτηριστικά. Η ανακτορική οργάνωση έχει πιο στρατιωτικό χαρακτήρα, ο παραγωγικός τομέας είναι πιο ευέλικτος και ο καταμερισμός εργασίας πιο ανεπτυγμένος.

Σχετικά άρθρα

Δόθηκε στη δημοσιότητα το βίντεο κλιπ της επετείου των 200 χρόνων μετά την Επανάσταση του ’21

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Το έργο της αντιβασιλείας στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος

Τάσος Κωνσταντινίδης

Γέροι λοιπόν για την τεχνητή νοημοσύνη; | Του Κώστα Μπλιάτκα

Κωνσταντίνος Μπλιάτκας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X