Sparmatseto
Βιβλίο

Σύγκριση Πλάτωνα – Αριστοτέλη (βασικά σημεία)

Η Φιλοσοφία είναι ένας χώρος που όχι μόνο τον μελέτησα κοντά σε σπουδαίους δασκάλους στο Πανεπιστήμιο (Γ. Μουρέλο, Ευ. Μουτσόπουλο, Θ. Βέικο), αλλά κάτι που με γοητεύει ιδιαίτερα ως έναν βασικό άξονα προσέγγισης και ερμηνείας της πραγματικότητας. Η ελληνική φιλοσοφία είναι κάτι που με θέλγει. Οι Προσωκρατικοί, οι Σοφιστές, ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, οι φιλόσοφοι των μετακλασικών χρόνων – πολύ σημαντικοί. Η μελέτη της φιλοσοφίας είναι κάτι που από το πρώτο βιβλίο μου (Νίτσε και Καζαντζάκης, 1972) συνδέεται με τη μελέτη της λογοτεχνίας. Κάποιες εργασίες μου αναφέρονται στο χώρο της φιλοσοφίας, ενώ μερικές μελέτες μου συνδέονται με τα μαθήματα που δίδασκα στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης. Παραπέμπω στο μικρό βιβλίο μου «Ιστορία Ελληνικής Φιλοσοφίας (σύνοψη)», 2015.

Στο παρακάτω συνοπτικό κείμενό μου παραθέτω μερικά στοιχεία από τη σύγκριση Πλάτωνα – Αριστοτέλη, που αφιερώνω στους σπουδαστές και σπουδάστριές μου.

Ο Πλάτωνας έζησε 427 – 347 π.Χ., ενώ ο Αριστοτέλης 384 – 322 π.Χ., είναι δηλαδή 37 χρόνια νεότερός του.  Ο Πλάτωνας είναι περισσότερο «λογοτέχνης» και «ποιητής», ενώ ο Αριστοτέλης είναι πιο πολύ «επιστήμονας».  Ο Αριστοτέλης φοίτησε επί είκοσι χρόνια στην Ακαδημία, ήταν μαθητής του Πλάτωνα, αλλά αμφισβήτησε του κύρος της θεωρίας του για τις ιδέες. Ο Πλάτωνας θεώρησε ότι οι ιδέες είναι αληθινά όντα, πιο πραγματικά από τα υλικά αντικείμενα που τα νιώθουμε με τις αισθήσεις μας.
Ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι η αληθινή πραγματικότητα δεν μπορεί να υφίσταται έξω από τα αισθητά πράγματα, στον κόσμο των ιδεών όπως υποστήριζε ο δάσκαλός του. Απεναντίας, αυτή, κατά τον Σταγειρίτη, είναι ενσωματωμένη στα πράγματα που παρατηρούμε γύρω μας με τις αισθήσεις μας. Η δυνατότητα ενός πράγματος να υπάρχει όπως υπάρχει δεν οφείλεται, κατά τον Αριστοτέλη, σε κάτι έξω από αυτό, σε κάποια αντίστοιχη προς αυτό ιδέα, όπως ισχυρίστηκε ο Πλάτωνας, αλλά υπαγορεύεται από την ουσία του από το συγκεκριμένο εκείνο χαρακτηριστικό που το κάνει να είναι αυτό που είναι, από το «τόδε τι». Σε αντίθεση προς τον Πλάτωνα, ο αγαπημένος του μαθητής ισχυρίστηκε πως η πραγματικότητα θα ήταν αδύνατη χωρίς την ύπαρξη των αισθητών πραγμάτων. Η πραγματικότητα, κατά τον Αριστοτέλη, είναι ενσωματωμένη στον αισθητό κόσμο.

Σύμφωνα με την αντίληψη του Αριστοτέλη, η ουσία, εκείνο που κάνει το πράγμα να είναι αυτό που είναι, δεν είναι κάτι δεδομένο, κάτι που προϋπάρχει του πράγματος, αλλά είναι το αποτέλεσμα μιας σύνθετης διαδικασίας, που καθορίζεται από τέσσερις αιτίες: ύλη, μορφή, ενέργεια, τέλος /σκοπός. Η πιο σημαντική από τις αιτίες είναι η αιτία του σκοπού. Ο Αριστοτέλης είχε μια τελολογική αντίληψη για τον κόσμο. Παρά το γεγονός ότι ο Αριστοτέλης διατύπωσε μια θεωρία για την πραγματικότητα εντελώς διαφορετική από εκείνη του Πλάτωνα, αναγνώριζε και ο ίδιος όπως και ο δάσκαλός του, το προνόμιο των ανθρώπων να μπορούν να γνωρίσουν την πραγματικότητα και να γίνουν κάτοχοι της αλήθειας.

Σχετικά άρθρα

«Το Κάστρο των Αγγέλων» του Γιοστέιν Γκάαρντερ

Θανάσης Μουσόπουλος

Ποσό ζούμε την εποχή μας; «Το Άρωμα» του Πάτρικ Ζίσκιντ

Θανάσης Μουσόπουλος

Το Κουδούνι του Τρόμου από το Ευγένιο Τριβιζά

Δήμητρα Πυργελή

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X