Sparmatseto
Εικαστικά

Μέθοδοι παρατήρησης έργων τέχνης ΙΙ: Η Μέθοδος Perkins

Οι μέθοδοι παρατήρησης και ανάλυσης έργων τέχνης προσφέρουν ένα πρότυπο διαδικασίας παρατήρησης έργων τέχνης, σύμφωνα με το οποίο οδηγείται ο παρατηρητής σε τομείς βαθύτερης κατανόησης τους, ενεργοποιώντας, παράλληλα, τη διάθεση του για στοχασμό πάνω στο θεματικό περιεχόμενο των έργων. Διαφορετικά, σύμφωνα με τον Anderson πρόκειται για μια συστηματικά σχεδιασμένη διαδικασία η οποία στοχεύει στο να γίνει κατανοητό το έργο μέσα από την ερμηνεία του και την απόδοση νοήματος. Είναι αλήθεια ότι έχουν αναπτυχθεί πολλές μέθοδοι οι οποίες συγκλίνουν στην τελική δυνατότητα κρίσης του έργου και του ιδεολογικού του περιεχομένου.

Θα πρέπει βέβαια να διευκρινιστεί ότι η έννοια της «μεθόδου» δεν πρέπει να εκληφθεί ως κάτι στεγανό και μηχανικά τυποποιημένο που προσφέρει μια πορεία παρατήρησης η οποία πρέπει να ακολουθηθεί απαρέγκλιτα. Το πλησίασμα ενός έργου τέχνης με σκοπό την κατανόησή του δεν επιδέχεται δεσμευτικούς κανόνες και νόρμες. Η έννοια της μεθόδου πρέπει να εκληφθεί ως μια διαδικασία η οποία διακρίνεται σε επιμέρους γενικές φάσεις τις οποίες ο παρατηρητής πρέπει να διέλθει για να μπορέσει να περάσει από την φευγαλέα πρώτη παρατήρηση στην κατανόηση και βαθύτερη ερμηνεία του έργου.

 

 

Η Μέθοδος Perkins

Ο Perkins στο βιβλίο του Theintelligenteye: Learning to think by looking at art (1994) αναπτύσσει μια συστηματική μέθοδο παρατήρησης και ερμηνείας έργων τέχνης και δηλώνει ότι ο βασικός σκοπός της μεθόδου του είναι περισσότερο η ανάπτυξη κριτικοστοχαστικής σκέψης παρά η ενδελεχή κατανόηση του έργου. Σύμφωνα με αυτόν, η μέθοδος θα πρέπει να δίνει την ευκαιρία στον παρατηρητή να διακρίνει τις δράσεις που μπορούν να ενεργοποιήσουν την στοχαστική διάθεση, τις πιθανές ερωτήσεις που προκαλούν στοχαστική δράση και τις ενέργειες που πρέπει να κάνει για να προκαλέσει τον στοχασμό. Οι τρεις αυτές ορίζουσες συνθέτουν μια μεθοδολογία με σκοπό τη στοχαστική ενεργοποίηση η οποία μπορεί να εφαρμοστεί με κατάλληλες τροποποιήσεις σε οποιοδήποτε έργο τέχνης έστω και αν αυτό δεν είναι παραστατικό ή ακόμη ούτε καν εικαστικό.

Αν και ο ίδιος ο Perkins δεν χαρακτηρίζει την προσέγγιση του ως μέθοδο ή μοντέλο ξεχωρίζει σε αυτήν τέσσερις διακριτές φάσεις για τις οποίες υποστηρίζει ότι πρέπει να ακολουθούνται αυστηρά διαδοχικά, αν και για την κάθε μια τα περιθώρια ελευθερίας του τρόπου εφαρμογής της είναι μεγάλα. Οι τέσσερις φάσεις είναι οι εξής:

 

  • Φάση πρώτη: Αρχική ελεύθερη παρατήρηση. Η φάση περιγράφει ουσιαστικά μια νοοτροπία που σύμφωνα με τον Perkins πρέπει να υιοθετήσει ο κάθε παρατηρητής: δεν χρειάζεται να προβαίνει σε ερμηνείες αμέσως μόλις δει το έργο, αλλά να δώσει όσο χρόνο χρειάζεται σε μια αντικειμενική παρατήρηση που δεν καταλήγει ακόμη σε ερμηνεία. Δεν θα οδηγηθεί στη λύση του προβλήματος σε αυτή τη φάση αλλά θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις που μπορούν να προσφέρουν τη λύση. Σε αυτή τη φάση ο παρατηρητής χρησιμοποιεί πληροφορίες που ήδη έχει από τις προσωπικές του εμπειρίες, με σκοπό να γνωρίσει καλύτερα αυτό που παρατηρεί αλλά όχι να το κρίνει.
  • Φάση δεύτερη: Ανοικτή και περιπετειώδης παρατήρηση. Στη φάση αυτή η χωρίς προκαταλήψεις και προηγούμενες παραδοχές παρατήρηση είναι το ζητούμενο. Η σκέψη ενεργοποιείται για να παρατηρήσει καλύτερα και όχι για να ερμηνεύσει ή να κρίνει. Δεν πρέπει να λαμβάνεται τίποτε ως δεδομένο ή ευκολονόητο αλλά να λαμβάνονται υπόψη όλες οι παράμετροι που συνθέτουν το έργο. Ο παρατηρητής σε αυτή τη φάση προβαίνει στην ανασύνθεση των δεδομένων που έχει με μια πιο δημιουργική ματιά.
  • Φάση τρίτη: Αναλυτική, ξεκάθαρη και σε βάθος παρατήρηση. Ο αναλυτικός τρόπος σκέψης είναι απαραίτητος στη φάση αυτή. Ο παρατηρητής εμβαθύνει πια στο έργο, ερμηνεύει, ξεκαθαρίζει και αποδεικνύει. Οι δράσεις αυτές προκύπτουν τόσο από το οπτικό ερέθισμα που δέχεται, δηλαδή το έργο, όσο και από τις εμπειρίες που συνέλεξε από την μέχρι τώρα παρατήρηση του. Εκμεταλλεύεται την εμπειρία και τις γνώσεις που απέκτησε και προβαίνει σε τεκμηριωμένες τοποθετήσεις. Η αναλυτική αυτή παρατήρηση είναι ένας τρόπος αντιμετώπισης των πραγμάτων που ενεργοποιεί τη στοχαστική διάθεση.
  • Φάση τέταρτη: Ανασκόπηση της όλης διαδικασίας. Εδώ ο παρατηρητής οργανώνει την όλη εμπειρία του με το έργο τέχνης, αξιοποιεί όλες τις πληροφορίες που αποκόμισε από τις προηγούμενες φάσεις με σκοπό την κατανόηση του έργου. Πρόκειται για την αντιμετώπιση του έργου στην ολότητά του. Στη φάση αυτή, καθώς απαιτούνται διανοητικές ικανότητες όπως λήψη αποφάσεων, σύνθεση και ερμηνεία εμπεριέχονται στοιχεία κριτικού στοχασμού.

Η κάθε φάση εμπεριέχει βασικές δράσεις (βλ. σχήμα 8) στις οποίες πρέπει να προβεί ο παρατηρητής και τον οδηγούν να εμβαθύνει όλο και περισσότερο στα νοήματα του έργου καταστώντας, παράλληλα, απαραίτητες διαδικασίες κριτικοστοχαστικης σκέψης.

 

perkins-sparmatseto
Εφαρμογή των φάσεων της μεθόδου Perkins

 

 

Σχετικά άρθρα

Πικάσο και Αρχαιότητα | Έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Βασίλειος Μακέδος

Ακαδημαϊσμός και Νεωτερικότητα στην Ελληνική ζωγραφική των αρχών του 20ου αι

Ο Πάπας Ιννοκέντιος Ι’ σε Έργο του Βελάσκεθ

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X