Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Το περιοδικό «Θρακικά Χρονικά» του Στέφανου Ιωαννίδη (μέρος 2)

 

 

Πλάστης ο Στέφανος Ιωαννίδης ενός κόσμου καλύτερου ομορφότερου και δίκαιου. Ρόλος του πνευματικού ανθρώπου να μεταγγίζει τις σπίθες στους άλλους, πυρκαγιά για να βάλει στον κόσμο, όπως σαλπίζει σε άλλο ποίημά του.

“Ανοίχτε τα στήθια / χαρείτε τη βροχή που θα έρθει”.

Ο Στέφανος Ιωαννίδης είναι αισιόδοξος επειδή είναι αγωνιστής.

Διαβάζουμε στο έργο του – έπος της Ξάνθης “Τα παιδιά των πελαργών”:

«Κάποια μέρα η οδύνη θα περάσει.

Ναι, ανεβασμένο σ’ ένα μπαλκόνι το παληκάρι, ένα αηδόνι που κελαϊδά της λεφτεριάς το τραγούδι θα κάνει τις καρδιές να σκιρτούν από αγάπη. Τότε, οι δυνάμεις του κακού θα σφαδάζουν. Θα ζήσουν κάτω από τον ήλιο που ανατέλλει ή θα τις καταπιεί το σκοτάδι;

  Νικά η ζωή. […]

Άνοιξε την πόρτα σου, βγες στο δρόμο. Θ’ ανταμώσεις ανθρώπους. Θ’ ακούσεις και πάλι κουβέντες του δρόμου. Κουβέντες ανθρώπινες. Πήραν οι διάλογοι πάλι μορφή. Πήραν λαλιά οι άνθρωποι. Ο λόγος ανθρώπινος».

Ο Στέφανος Ιωαννίδης συνδυάζει τη θεωρία με την πράξη σ’ αυτό που λέμε ‘πολιτισμός’, με την έννοια όχι μόνο της σύλληψης και διατύπωσης, αλλά και πραγμάτωσης πολιτιστικών δρωμένων. Ανήκει στην ευάριθμη χορεία των νεο-λογίων, που ανακατεύεται με τα πολιτιστικά, ιδίως μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο.

Η συμμετοχή στα πολιτιστικά πρέπει να κάνει με τη μακρά θρακική παράδοση και την επιθυμία για βελτίωση της καθημερινής ζωής και την αναπλήρωση της ‘κρατικής απουσίας’ από τη Θράκη, ήδη από την αρχή της ενσωμάτωσής της στην Ελλάδα. Πολιτιστικοί σύλλογοι στην Ξάνθη λειτουργούν από τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα και την πρώτη του 20ου. Στα χρόνια του Μεσοπολέμου όπου μεγαλώνει ο Στέφανος Ιωαννίδης ακμάζει το πολιτιστικό κίνημα, και μάλιστα των εργατών / καπνεργατών – αριστερών, που βέβαια διακόπτεται ή ανακόπτεται από την 4η Αυγούστου 1936. Με την ίδρυση της ΦΕΞ το 1952 και στις επόμενες δεκαετίες ακμάζει το πολιτιστικό κίνημα, με πρωταγωνιστή τον Στέφανο Ιωαννίδη.

Σ’ ένα δικό του κείμενο του 1990 με τίτλο ‘Η αναζήτηση της ταυτότητας ενός ανθρώπου’ διαβάζουμε:  «Η κλίση ενός ανθρώπου στη λογοτεχνία και η ενασχόλησή του μ’ αυτήν δεν συνεπάγεται έλλειψη αγωνίας για την αναζήτηση της ταυτότητάς του, ως κοινωνικού όντος, ενταγμένου, όχι μόνο στο ευρύ κοινωνικό σύνολο, στο έθνος, αλλά και σε έναν κοινοτικό μικρόκοσμο, όπως είναι η κοινωνία της γενέτειρας πόλης. Αντίθετα, η διακονία του στο είδος αυτό της τέχνης επαυξάνει την αγωνία του ειδέναι».

Η αγωνία αυτή του Ιωαννίδη είναι το πρώτο κύριο χαρακτηριστικό της ψυχοσύνθεσής του. Μέσα από τα έργα του ψάχνει και ψάχνεται. Μέσα στο χώρο βρίσκει τον άνθρωπο και το έργο του είναι συναίρεση του χώρου και του χρόνου με τον άνθρωπο που είναι ο δημιουργός και ο φορέας του γίγνεσθαι.

Αναμφίβολα τα «Θρακικά Χρονικά» είναι το πιο ολοκληρωμένο διαμορφωμένο συλλογικό εργαλείο για τη μελέτη της Θράκης σήμερα. Η διαφορά του από τα άλλα θρακικά περιοδικά είναι η σύγχρονη εξελισσόμενη ματιά στα θέματα της Θράκης. Το περιοδικό είναι προσανατολισμένο όχι μόνο στο παρελθόν αλλά και στο παρόν και στο μέλλον της Θράκης. Αυτό οφείλεται στον Στέφανο Ιωαννίδη.

Από το 1960 που πρωτοκυκλοφόρησε ως το 1992 εκδόθηκαν 46 τεύχη, που από το 1973 είναι ογκώδεις τόμοι. Στην πρώτη περίοδο προδικτατορικά ήταν τριμηνιαία τεύχη σε σχήμα 17Χ24  με 64 σελίδες το τεύχος, κυκλοφόρησαν 28 τεύχη με 1600 σελίδες περίπου.  Με την επιβολή της δικτατορίας σταματά η έκδοση του περιοδικού που ξανακυκλοφορεί το 1972, σε σχήμα 21Χ28 και με περισσότερες σελίδες. Κυκλοφόρησαν 17 τόμοι με σύνολο σελίδων 3100 περίπου.

Για τα περιεχόμενα και τα ευρετήρια του περιοδικού υπάρχουν σχετικές δημοσιεύσεις μας στα «Θρακικά Χρονικά» που κυκλοφορούν και σε ξεχωριστό τεύχος. Για τους τελευταίους τόμους υπάρχει αδημοσίευτο ευρετήριό μου. Όλα θα συμπεριληφθούν στο ψηφιοποιημένο υλικό.

Στα τεύχη 1-28 υπήρχε ο υπότιτλος «Έρευνα – Επιστήμη – Τέχνη», στόχος που πραγματοποιήθηκε. Στη δεύτερη περίοδο 29-46 υπάρχει ο επίσης αντικειμενικός υπότιτλος «Αρχαιολογία – Ιστορία – Λαογραφία – Έρευνες σε σύγχρονα θέματα – Δοκίμια – Ποίηση».

 

Πλάστης ο Στέφανος Ιωαννίδης ενός κόσμου καλύτερου ομορφότερου και δίκαιου

 

παραθέτω ελάχιστα δεδομένα από το άρθρο «Η ΞΑΝΘΗ ΣΤΑ «ΘΡΑΚΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ» (1960 – 1992)»:

Στέφανος Ιωαννίδης με το περιοδικό «Θρακικά Χρονικά» δημιούργησε βέβαια ένα όργανο Θρακογνωσίας, συνάμα όμως αποτελεί και ένα «θησαυρό» ποικίλων γνώσεων, απόψεων και πληροφοριών ιδιαίτερα για την Ξάνθη και την περιφέρειά της. Να υποσημειώσω δύο παρατηρήσεις: τα Θρακικά Χρονικά δεν ήταν προσωπικό όργανο του εκδότη Στέφανου Ιωαννίδη – δεν πρόβαλε το έργο του ούτε μεροληπτούσε. Και η δεύτερη παρατήρηση, παρόλο που ο ίδιος ήταν λογοτέχνης και ιστοριοδίφης, το περιοδικό κάλυπτε όλους τους τομείς επιστήμης που σχετίζονταν με τη Θράκη γενικά και την Ξάνθη ειδικότερα.

Στο άρθρο παρουσιάζω τα κείμενα και τους συγγραφείς που καταπιάνονται με την Ξάνθη στο σύνολο του περιοδικού. Δεν αναφέρονται τα λογοτεχνικά κείμενα που είναι δημοσιευμένα στο περιοδικό, παρά μόνο απλώς τα ονοματεπώνυμα των λογοτεχνών της Ξάνθης των οποίων έργα συναντούμε στα Θρακικά Χρονικά.

Σύμφωνα με τα «Ευρετήρια Θεμάτων κατά Τομείς και Ενότητες» που έχω συντάξει και δημοσιεύσει εν μέρει, όλα τα λήμματα – κείμενα αναφέρονται στην Ιστορία, Αρχαιολογία, Λαογραφία, Γλώσσα, Πολιτιστικά Θέματα – Προβλήματα, Οικονομικά Προβλήματα, Φιλοσοφία – Ψυχολογία, Φιλολογία, Καλές Τέχνες, Επιστημονικές Μελέτες, Βιβλιοκρισία, Σχόλια – Επιστολές.

Στην ομιλία μου τούτη πολύ ενδεικτικά αναφέρομαι σε δημοσιεύματα του Στέφανου Ιωαννίδη που σχετίζονται με την Ξάνθη.

Α. Πρώτη περίοδος, τριμηνιαία τεύχη 1 – 28, 1960 – 1968

Ο Στέφανος Ιωαννίδης δημοσιεύει κείμενα με το όνομα: 1. «Θρακικά Χρονικά», 2. «Ιωαννίδης Στέφανος» και 3. «ιω. στ.». Με το ψευδώνυμο «Μελίδης Ορφέας» δημοσιεύει ορισμένα ποιήματά του.

Με σειρά δημοσίευσης έχουμε:

  1. Βιογραφικά Αχιλλέα Καλεύρα και Άργη Κόρακα, στατιστικά στοιχεία νομού Ξάνθης, αναφορά της  Θρακικές Γιορτές του 1967, αναφορά στο αρχαίο θέατρο Αβδήρων και τον επιμελητή αρχαιοτήτων που απολύθηκε.
  2. Άρθρα για την ιστορία των Αβδήρων, βιογραφική σύνθεση Δημόκριτου, αντικείμενα από Ξάνθη στο Ashmolean Museum Oxford, Σπίτια και δρόμοι στην παλιά Ξάνθη – φωτογραφίες, Έκθεση λαϊκής θρακιώτικης ενδυμασίας και χειροτεχνίας.
  3. Αναφορά σε εκπαιδευτικά και αρχαιολογικά θέματα και προβλήματα της Ξάνθης, παρουσίαση του εικαστικού Χρήστου Παυλίδη.

Β. Δεύτερη περίοδος, ετήσιοι τευχότομοι, 29 – 46, 1972 – 1992

Η ευρετηρίαση της ύλης για τη δεύτερη περίοδο είναι κατά τομείς και ενότητες.

Α. ΙΣΤΟΡΙΑ: Της επαγγελματικός οδηγός  του 1910 – 1911 δείχνει την οικονομική και πολιτιστική ακμή της Ξάνθης,  Ξάνθη  1919 – 1920 – Διασυμμαχική κατοχή  αναφέρεται στην απελευθέρωση της Ξάνθης και στα γεγονότα και πρόσωπα που έπαιξαν ρόλο καθώς και στην περίοδο της διασυμμαχικής κατοχής ως τον Μάιο του 1920, Εκπαιδευτική κατάσταση στην Ξάνθη 1924 – 1927 και 1961 – 62, Αναφορά στο δάσκαλο Γαβριήλ Κούρκουλα στη Ματσίνειο Σχολή, Ξάνθη 1870 – 1920 στοιχεία από την ιστορία της, πολλά στοιχεία από πηγές, πολιτιστική ταυτότητα, Εξήντα χρόνια πριν ώρα μηδέν για τα σχολεία της Ξάνθης – παιδεία το 1922, Ο Εθνικός Αγών της Ξάνθης και μια πρωτοφανής λαϊκή εκδήλωσις – διαμαρτυρίες επαγγελματικών σωματείων της τα κόμματα, Δημοσιεύματα του τύπου του 1925 για τον αριστερό αρχιμουσικό Μιχαήλ Λουκοβίκα  που εκλέγεται δήμαρχος το 1925 αλλά δεν τον αφήνουν να ασκήσει τα καθήκοντά του, Οι μυστικές αντιστασιακές ομάδες στην Ξάνθη κατά την πρώτη δεκαετία του 1900, τι γίνεται στην Ξάνθη στα χρόνια του μακεδονικού αγώνα. Κανονισμός της Ελληνικής Ορθοδόξου Κοινότητος Ξάνθης 1911, Απεργία 1922-23, Η Ελληνική Δημογεροντία και τα Εκπαιδευτήρια της Ξάνθης κατά το διάστημα 1920 – 1926, Τι σημαίνει η 4η Οκτωβρίου 1919 για την Ξάνθη, Ένας αιώνας ακμής και εφτά μήνες δυστυχίας που προηγήθηκαν πριν από το Μάη του 1920, Ενέργειες της Δημογεροντίας,  Μακεδονικός Αγώνας και Κίνημα Αντιστάσεως στην Ξάνθη.

Β. ΓΛΩΣΣΑ: Τα Θρακικά Χρονικά με μονοτονικό σύστημα, κανόνες μονοτονικού, Σχόλια πάνω σε μια μέθοδο Εκμαθήσεως της Ελληνικής Γλώσσης.

Γ. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ:  Η πνευματική ζωή στην επαρχία, Πολιτιστική ζωή στην Ξάνθη, Στέγη Γραμμάτων και Καλών Τεχνών Ξάνθης, Ελεύθερες συζητήσεις στη Στέγη, Μουσείο Καπνού να ιδρυθεί στην Ξάνθη, Ινστιτούτο Θρακολογίας, Πολιτιστικοί οργανισμοί του Δήμου, Α΄ Διεθνές συνέδριο για τον Δημόκριτο στην Ξάνθη, Πνευματικοί και Πολιτιστικοί Δημιουργοί στην Ξάνθη και στη Θράκη, Προτάσεις για πολιτιστική ανάπτυξη, 30 χρόνια Θρακικά Χρονικά.

Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ:  1928 – το στίγμα μιας εποχής (δίνεται σφαιρικά η δεκαετία του 1920), Η ανάπτυξη της Ξάνθης και τα σύμφυτα προβλήματα – λεπτομερής ανάλυση / αξιοποίηση στοιχείων σχετικής έρευνας των Θρακικών Χρονικών για τη μεταπολιτευτική περίοδο ως το 1978.

Ε. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ: ο Στέφανος Ιωαννίδης δημοσιεύει φιλολογικές μελέτες για πολλούς ανθρώπους των γραμμάτων, θρακιώτες και άλλους. Από τους Ξανθιώτες αναφέρεται στον Σήφη Νικολαΐδη και στην Κατίνα Βέικου Σεραμέτη.

ΣΤ. ΣΧΟΛΙΑ: Σε όλους τους τευχότομους περιέχονται σχόλια, στόχοι και απόψεις του Στέφανου Ιωαννίδη πάνω σε θέματα και προβλήματα της Ξάνθης. Βέβαια, υπάρχουν ανάλογα κείμενα για τη Θράκη.

Στέφανος Ιωαννίδης δεν είναι πρωτοπόρος γιατί απλώς έγραψε σε μια άνυδρη τότε επαρχία. Η ουσία είναι ότι άνοιξε δρόμους, πραγματοποίησε ρήξεις, ενέπνευσε ανθρώπους. Όλα με προσωπικό κόστος και θυσίες.

Ο δρόμος που επέλεξε ήταν δρόμος ανηφορικός, γεμάτος συγκρούσεις με το κατεστημένο, περισσότερο ιχνηλάτης και πρόσκοπος.

Το έργο του ήταν διέξοδος στην ανάγκη έκφρασης, αλλά περισσότερο επιβίωσης – στα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια.

Σχετικά άρθρα

The Specials-Encore 2019…τα παππούδια του ska επιστρέφουν δριμύτερα!!!

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ειρήνη και αλληλεγγύη στην ποίηση του Γιώργου Κωτούλα

Βασιλική Νευροκοπλή: “Τα παραμύθια παραμένουν πάντα επίκαιρα”

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X