Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Το περιοδικό «Θρακικά Χρονικά» του Στέφανου Ιωαννίδη (μέρος 1)

Το περιοδικό «Θρακικά Χρονικά» του Στέφανου  Ιωαννίδη και η λογοτεχνία της Ξάνθης του 20ου αιώνα

Φέτος γιορτάζουμε τα εκατό χρόνια ελεύθερης ζωής της Ξάνθης, 4 Οκτωβρίου 1919 – 4 Οκτωβρίου 2019.

Ο πρώτος ποιητής – δημιουργός με την ευρύτερη έννοια – της ελεύθερης περιόδου είναι ο Στέφανος Ιωαννίδης. Με το πλούσιο και ποικίλο έργο του που κάλυπτε όλους τους τομείς του πνεύματος άφησε βαθιά τα ίχνη του στη γενέτειρά του και στη Θράκη ευρύτερα. Το περιοδικό “Θρακικά Χρονικά” αποτελεί αέναο τεκμήριο Θρακογνωσίας.

Ο Στέφανος Ιωαννίδης γεννήθηκε στην Ξάνθη το 1923. Οι γονείς του κατάγονταν επίσης από την Ξάνθη, μοναχοπαίδι, ο πατέρας του καπνεργάτης. Η γερμανική και βουλγαρική κατοχή της Ξάνθης τον βρήκε έφηβο στα άνυδρα εκείνα χρόνια. Το 1947 προσλήφθηκε στον Δήμο Ξάνθης, από το 1948 μέχρι τον Αύγουστο 1952 υπηρέτησε τη θητεία του. Επιστρέφοντας στην Ξάνθη συμμετείχε στην ίδρυση του πολιτιστικού σωματείου «Φιλοπρόοδος Ένωσις Ξάνθης» (Φ.Ε.Ξ.), παίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στο πολιτιστικό της έργο. Πρωτοστάτησε στην ίδρυση Βιβλιοθήκης στην Ξάνθη και στα Άβδηρα, Κινηματογραφικής Λέσχης, Θεατρικού Εργαστηρίου, Μουσικού Εργαστηρίου και Λαογραφικού Μουσείου. Το 1954, η ΦΕΞ δώρισε τη βιβλιοθήκη στο Δήμο και  ο Στέφανος Ιωαννίδης ανέλαβε την συγκρότησή της, της οποίας ήταν διευθυντής μέχρι το καλοκαίρι του 1983, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε. Κατάφερε να καταστήσει την Δημοτική Βιβλιοθήκη Ξάνθης ως την καλύτερη επαρχιακή Βιβλιοθήκη, οποία κατά την αποχώρησή του είχε 32.000 τόμους βιβλίων. Το 1971 παντρεύτηκε την Αθηνά, σύντροφο της ζωής του μέχρι τον θάνατό του. Έφυγε από τούτη τη ζωή την 1η Μαΐου 2001.

Από μικρός είχε έφεση στα γράμματα και στις τέχνες. Ζωγραφικά του έργα της νεανικής περιόδου εκτίθενται στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης. Στη δεκαετία 1950 – 1960 γίνεται η εμφάνισή του στα γράμματα με δημοσιεύσεις σε εφημερίδες και περιοδικά, αλλά και με τα πρώτα του βιβλία.

 

Παραθέτω τους τίτλους έργων του.  

Thrakika-xronika-sparmatseto
Περιοδικό Θρακικά Χρονικά

Πεζογραφία  Οι Πρώτες φλόγες (1959), διηγήματα – Οι Ντεγκτσήδες και άλλα διηγήματα (1979) – Τα Παιδιά των Πελαργών (1965), μυθιστόρημα – Το παιχνίδι με το μαγνήτη (1973), μυθιστόρημα – Η Αποκήρυξη (1976), μυθιστόρημα – Είδωλα στον Καθρέφτη (1996), μυθιστόρημα – Ποίηση – Πυρωμένη άμμος (1961) – Ποιήματα 1958-73 – Θέατρο – Στη γέφυρα του Λουλέ – Μπουργκάζ (1980) – έργο που ανέβασε το ΚΘΒΕ και το Γυμνάσιο Σμίνθης με την ευθύνη της Δήμητρας Κατάκη.

Μελέτες – 1961, Τα Άβδηρα, ο Δημόκριτος και οι Αβδηρίτες σοφοί – 1969, Μικρός Οδηγός Ξάνθης – 1974, Ξάνθη 1919-20, Διασυμμαχική κατοχή – Μια εποχή, ένα καθεστώς – 1975, Ένας επαγγελματικός οδηγός 1910-11 – 1982, Ξάνθη, 1870 – 1940, Εικόνες και μαρτυρίες για την ιστορία της Λεύκωμα, τόμος 1ος – 1990, ίδιο ο.π., Λεύκωμα, τόμος 2ος – 1994, Βαρταλαμίδι – Με κείμενα για τον Πολιτισμό της Ξάνθης, δύο τόμοι, σελ. 1078 – 1996, Γεώργιος Βιζυηνός, Σε μια άλλη διάσταση – Η ζωή και το έργο του – 1997, Οδοιπορικό μεσ’ το χρόνο – αυτοβιογραφικό, τ. Α΄ Έργα διάνοιξης ατραπών – 1998, Κάμινος πυρός καιομένη – αυτοβιογραφικό, τ. Β΄ Του πολέμου, της κατοχής – 1998, Συγκλίσεις – Ρ. Βελεστινλής, Πολ. Παπαχριστοδούλου, Γ. Βιζυηνός, Κ. Θεοτόκης

Μετάφραση από τα γαλλικά – 1973, Ποίηση ανάμεσά μας – 13 Ποιητές Νοτιοαφρικανοί Στρατευμένοι

Σημαντικές διακρίσεις – 1957, Πανελλήνιος λογοτεχνικός διαγωνισμός του Υπουργείου Προεδρίας. 1ο Βραβείο για τη περιοχή της Θράκης – 1962, Λογοτεχνικός Διαγωνισμός Ποίησης και Πεζογραφίας των Συνεργαζόμενων Πολιτιστικών Σωματείων Θράκης. Συμμετέχει με το ψευδώνυμο «Ορφέας Μελίδης». 2ο βραβείο και στα δύο είδη – 1977.  Έπαινος της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του λογοτεχνικού και ιστορικού του έργου και για την πολιτιστική προσφορά του στην Ξάνθη – 1980. Βραβείο «Μενέλαος Λουντέμης», από την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών για την συλλογή διηγημάτων «Οι Ντεγκτσήδες και άλλα διηγήματα».

Ο Αλέξης Ζήρας στο Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (των εκδόσεων Πατάκη) στο λήμμα για τον Στέφανο Ιωαννίδη  ανάμεσα στα άλλα  σημειώνει : «Υπήρξε ενεργός παράγοντας στην πνευματική και πολιτιστική ζωή της Ξάνθης (…) Κοινωνιστική πεζογραφία που αντλεί τόσο από το ψυχολογικό μυθιστόρημα όσο και από τον ρεαλισμό της ηθογραφικής μας παράδοσης.   Παρά το πολιτικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο διαπλέκονται οι ιδέες και οι  συγκρούσεις των χαρακτήρων, η ηθική στάση του έργου του προβάλλεται ως απότοκη της αφηγηματικής πραγματικότητας. Παράλληλα με τις ιστορικές μελέτες του και τα λευκώματά του ο Ιωαννίδης συνέβαλε στην ανάδειξη λιγότερο γνωστών πτυχών της τοπικής ιστορίας της Ξάνθης».

Ας του δώσουμε το λόγο, να μας μιλήσει μέσα από ένα ποίημά του, δημοσιευμένο στο Λεύκωμα της ΦΕΞ το 1958, για τη βαθύτερη σχέση με την πατρίδα του.

 

ΣΤΗ ΧΩΡΑ

Ποιου ποιητή η Μούσα θα σε τραγουδήσει;

Ποιος πλάστης τον πηλό σου θα ζυμώσει;

Χρόνια τον Πλάστη καρτερείς!

Στα βάθη ποιας λησμονημένης θύμησης

τα σπέρματά του περιμένουν θαμένα

το χρυσό να τ’ ανασύρει χέρι;

 

ΣΤΟ ΘΕΟ

Θεέ, Θρακιώτη, Ορφέα!

Αθάνατε θύτη και θύμα, δείξε το θάμα

δώσε πνοή στον παγωμένο πηλό!

 

ΚΙ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ

Απόψε ένα άστρο σούβλισε την καρδιά μου

κι η φλόγα του μου θύμισε μια πυρκαγιά

να ‘ταν μελλούμενη η λάμψη τούτη;

 

 

ΣΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ

Στο αίμα σου μετάγγισε

σπίθες από τη φλόγα!

 

 

Σχετικά άρθρα

Χαιρετισμός αγάπης στον Γιάννη Ρουκούνη

Θανάσης Μουσόπουλος

Σταύρος Ράικος | Το παιδικό θεατρικό εργαστήρι μέσα από τα μάτια ενός εκπαιδευτικού

Παρουσιάστηκε το βιβλίο της Δήμητρας Πατρωνίδου στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης (βίντεο)

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X