Sparmatseto
Εικαστικά

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: η ιστορία του κτηρίου και ο αρχιτέκτονας Τάκης Ζενέτος

Περιγραφή του κτηρίου

Το κτήριο κατασκευάστηκε το 1893 από τον Κάρολο Φιξ, τον γιό του ιδρυτή της ζυθοποιίας Φιξ Ιωάννη ο οποίος επέκτεινε τις δραστηριότητες της εταιρείας, στον άξονα της μετέπειτα λεωφόρου Συγγρού. Η επιτυχημένη πορεία της επιχείρησης κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, είχε ως αποτέλεσμα την συνεχή επέκταση των εγκαταστάσεων του εργοστασίου μέχρι το 1920, στην ίδια πάντα θέση. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 αποφασίζεται η ριζική ανακαίνιση και ανακατασκευή του εργοστασίου. Ο σχεδιασμός του έργου αυτού ανατέθηκε στον αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 το εργοστάσιο μεταφέρθηκε έξω από την Αθήνα και το κτήριο εκκενώθηκε. Με την πάροδο του χρόνου αρχίζουν και γίνονται αισθητά τα σημάδια της εγκατάλειψης και της αισθητικής αλλοίωσης του κτηρίου το οποίο τον Δεκέμβριο του 1994 περιήλθε στην ιδιοκτησία της εταιρίας Αττικό Μετρό. Η εταιρία κατεδάφισε τμήματα του κτηρίου για την κατασκευή του σταθμού του Μετρό στην περιοχή. Το εναπομείναν τμήμα χρησιμοποιήθηκε το 2000 ως προσωρινή στέγη του νεοσύστατου τότε Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, ενώ το 2002 αποφασίστηκε η εκμίσθωση του και η ανάπλασή του σε μόνιμη στέγη για το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Το κτήριο είναι λιτό με καθαρότητα στην δομή του. Πρόκειται για ένα ορθογώνιο κτήριο που ο αρχιτέκτονας έδωσε έμφαση στην οριζόντια διάσταση του, θέλοντας με τον τρόπο αυτό να τονίσει την σχέση του με την λεωφόρο που περνά από μπροστά του . Πράγματι αν και εξαώροφο η διάσταση που τραβά την προσοχή είναι η οριζόντια Η όψη του, κυρίως αυτή που βρίσκεται επί της Συγγρού, είναι μια σύνθεση από λωρίδες που εναλλάσσονται αφήνοντας μεταξύ τους στενότερες ή φαρδύτερες επιφάνειες γυαλιού. Υπάρχουν χαρακτηριστικά επαναλαμβανόμενα μοτίβα ενώ οι οριζόντιες και κάθετες γραμμές τέμνονται μεταξύ τους σε ορθές γωνίες. Υπάρχει ένα παιχνίδισμα μεταξύ κλειστών και ανοικτών τμημάτων στην πρόσοψη καθώς το γυαλί και τα κλειστά τμήματα εναλλάσσονται. Σε όλες τις όψεις αποφεύγεται η αίσθηση του βάθους και όλα τα φέροντα στοιχεία έχουν υποχωρήσει σε δεύτερο επίπεδο σε μία προσπάθεια να απαλλαγεί το κτήριο από το βάρος των υλικών .  Γενικότερα είναι ένα κτήριο που χαρακτηρίζεται από τις καθαρές γραμμές και την χρήση γεωμετρικών σχεδίων.

Το συγκεκριμένο κτήριο καθαρά νεωτερικό και αυτό μπορεί να ανιχνευτεί στο γεγονός ότι σε αυτό υπάρχουν τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Τα βασικότερα ίσως χαρακτηριστικά της μοντέρνας αρχιτεκτονικής είναι αφενός η απαλλαγή από κάθε ιστορικό στοιχείο και αφετέρου η λιτότητα στην κατασκευή χωρίς περιττά στολίδια, χαρακτηριστικά που υπάρχουν στο εργοστάσιο Φιξ. Δεν υπάρχουν πουθενά ιστορικά στοιχεία, ενώ είναι λιτό και απέριττο. Ακόμη και το σχήμα του, ένας απλός γεωμετρικός όγκος συμβαδίζει με τις διακηρύξεις του μοντέρνου κινήματος. Τέλος, τα υλικά αλλά και ο τρόπος που αυτά  χρησιμοποιούνται κάνουν το κτήριο να χαρακτηρίζεται μοντέρνο. Γυαλί και μπετόν κυριαρχούν, ανοίγματα και γυάλινες επιφάνειες δίνουν στο κτήριο την χαρακτηριστική μορφή του . Το ρεύμα του μοντερνισμού κυριαρχεί παντού στην κατασκευή.

moyseio-sygxronhs-texnhs2-sparmatseto (1)

 

Ο αρχιτέκτονας Τάκης Ζενέτος

Αλήθεια όμως ποιός είναι ο άνθρωπος που έδωσε στο εργοστάσιο Φιξ αυτήν την μορφή και κατάφερε να μετατρέψει ένα κτίσμα του 1893 σε μοντέρνο;

Ο Τάκης Ζενέτος γεννήθηκε  στην Αθήνα το 1926 όπου και έζησε μέχρι την στιγμή που έφυγε στο εξωτερικό για σπουδές. Σπούδασε καλές τέχνες στην Γαλλία από το 1945. Το 1956 επέστρεψε στην Ελλάδα και αρχίζει το έργο του. Επειδή αδιαφορούσε για την αυτοπροβολή του ήταν ελάχιστα γνωστός τουλάχιστον μέχρι το 1960. Όταν αργότερα δημοσιεύτηκαν ορισμένα από τα έργα του, αρκούσαν για να τον καταξιώσουν στον χώρο την αρχιτεκτονικής. Αυτοκτόνησε το 1977 πέφτοντας από το μπαλκόνι του σπιτιού του.

Πρόκειται για έναν καθαρά μοντερνιστή αρχιτέκτονα. Όχι μόνο στην περίπτωση του Φιξ αλλά σε όλα τα έργα του ακολουθεί τις επιταγές του μεταπολεμικού μοντερνισμού. Παράλληλα υπήρξε ένας οραματιστής και «επαναστάτης» αρχιτέκτονας. Πίστευε στην εξίσωση της Ελλάδας με την προπορευόμενη Δύση. Ο Ζενέτος ώθησε την αρχιτεκτονική πέρα από τα τότε τεχνικά της όρια, πιστεύοντας ότι όφειλε να προφητεύσει τα επιτεύγματα της μελλοντικής τεχνολογίας. Στις κατασκευές του προσπάθησε να εξαντλήσει όλα τα περιθώρια που επέτρεπαν τα υλικά και οι τεχνικές κατασκευής.

Πολλά από τα 120 έργα που ολοκλήρωσε αποτελούσαν αντιπροσωπευτικά δείγματα μοντέρνας αρχιτεκτονικής, δυστυχώς όμως πολλά από αυτά κατεδαφίστηκαν. Τα πιο γνωστά ίσως, από αυτά τα έργα, πέρα από το Φιξ, είναι οι κατοικίες στο Καβούρι (1959) και στην Νέα Κηφισιά (1959), το γυμνάσιο και λύκειο στον Άγιο Δημήτριο (1969), η πολυκατοικία στην λεωφόρο Αμαλίας και το υπαίθριο λυόμενο θέατρο στον Λυκαβητό. Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθούν και οι θεωρητικές πολεοδομικές του ιδέες, που πολλές φορές αγγίζουν ουτοπικές συλλήψεις, για να ολοκληρωθεί η εικόνα του Τάκη Ζενέτου.

 

Περισσότερες πληροφορίες στο επίσημο site του Μουσείου ΕΔΩ

Οι φωτογραφίες αντλήθηκαν από το επίσημο site του Μουσείου

Σχετικά άρθρα

Louis Marin – Πώς διαβάζεις έναν πίνακα ζωγραφικής;

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο Ζωγράφος Δημοσθένης Σωτηρούδης

Βασίλειος Μακέδος

Η ζωγραφική συναντάει την ποίηση | Αναδρομική έκθεση του Γιάννη Ψυχοπαίδη

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X