Sparmatseto
Εικαστικά

Η πολιτικο-ιδεολογική χροιά της τέχνης ένα παράδειγμα

Ο 19ος αιώνας αποτελεί μια περίοδο της τέχνης που απασχόλησε και εξακολουθεί να απασχολεί ένα πλήθος επιστημόνων. Οι ιστορικοί της τέχνης  προσπάθησαν  να μελετήσουν και να κατανοήσουν τα έργα που δημιουργήθηκαν τον αιώνα αυτό, να τα κατατάξουν σε διάφορες τεχνοτροπίες, να βρουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, να εξάγουν συμπεράσματα όσον αφορά τον ρόλο τους και την σχέση τους με την εποχή στην οποία εμφανίστηκαν και τις ιδιαίτερες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες της. Ιδίως όσο αφορά τις πολιτικές συνθήκες είναι αλήθεια ότι κατά το 1ο μισό του 19ου αιώνα εμφανίζονται έργα τέχνης που αντανακλούν, όσο ποτέ άλλοτε, το σύγχρονο τους πολιτικό-ιδεολογικό πλαίσιο. Το γεγονός αυτό ανιχνεύεται τόσο στις εικαστικές τέχνες όσο και στην αρχιτεκτονική και την μουσική.

Ένα Παράδειγμα

«Ο Ναπολέων στο γραφείο του» του Jacques Louis David

Ο Ναπολέων στο γραφείο του
Ο Ναπολέων στο γραφείο του

Η πολιτική και ιδεολογική διάσταση της τέχνης του 19ου αιώνα θα μπορούσε να ανιχνευτεί και στον πίνακα του Νταβίν «Ο Ναπολέων στο γραφείο του». Ο Jacques Louis David θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του νεοκλασικού ύφους στην Γαλλία.  Γεννήθηκε στο Παρίσι στις 30 Αυγούστου του 1748. Μετά τον θάνατο του πατέρα του μεγάλωσε με ανθρώπους που είχαν σχέση με την τέχνη και από μικρός έδειξε την κλίση του για την ζωγραφική. Σημαντικό ρόλο στην καλλιτεχνική του παιδεία διαδραμάτισε η μακροχρόνια παραμονή του στη Ρώμη.. Εκεί παρέμεινε για πέντε χρόνια και έπειτα επέστρεψε στην Γαλλία. Είναι από τους λίγους καλλιτέχνες που έζησε όλη την γαλλική επανάσταση, από τα χρόνια πριν την έναρξή της μέχρι και το τέλος των ναπολεόντειων πολέμων. Διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στην επανάσταση, κατά την διάρκειά της οποίας αφοσιώθηκε περισσότερο στην πολιτική παρά στην ζωγραφική. Εκλέχθηκε βουλευτής στην Εθνοσυνέλευση και επίσημος ζωγράφος της επανάστασης. Φυλακίστηκε και κόντεψε να καρατομηθεί. Μετά την μάχη του Βατερλό έφυγε από την Γαλλία. Στις 27 Ιανουαρίου του 1816 αναχωρεί για τις Βρυξέλες όπου συνεχίζει να ζωγραφίζει. Πεθαίνει, μετά από ατύχημα, βγαίνοντας από ένα θέατρο στις 29 Δεκεμβρίου του 1825 .

Στον συγκεκριμένο πίνακα ο Νταβίντ αναπαριστά τον Ναπολέοντα όρθιο μέσα στο γραφείο του. Ο Ναπολέων με σοβαρό ύφος κοιτάζει προς τον θεατή. Το δωμάτιο δίνεται με λεπτομέρεια. Ο Νταβίντ δημιούργησε τον συγκεκριμένο πίνακα το 1810 εποχή την οποία ήταν επίσημος ζωγράφος του Βοναπάρτη. Σήμερα βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης στην Ουάσινγκτον

Ο δημιουργός σε αυτόν τον πίνακα θέλει να προβάλει τον Ναπολέοντα και να τον αναδείξει σαν έναν ήρωα που αξίζει να μνημονεύεται. Τον αναπαριστά όρθιο να φοράει στολή. Το πρόσωπό του αποδίδεται σοβαρό, γεμάτο έννοιες και σκέψεις αλλά παράλληλα είναι ευγενικό και καλοσυνάτο, ακριβώς όπως ταιριάζει σε έναν ηγέτη. Παράλληλα ο Νταβίντ θέλει να δείξει ότι αυτός ο ιδανικός ηγέτης εργάζεται συνέχεια για το καλό όλων. Τα ριγμένα στο πάτωμα βιβλία και χαρτιά, τα ανοιγμένα έγγραφα πάνω στο γραφεία και η πένα που διακρίνεται αριστερά  και μοιάζει σαν μόλις να την έχει αφήσει από τα χέρια του ο Βοναπάρτης, τονίζουν την εργατικότητα του. Ο ηγέτης εργάζεται συνέχεια για το καλό της πατρίδας του και του λαού του.

Δεν πρόκειται όμως για έναν απλό πολιτικό, η εργασία του οποίου ναι μεν είναι συνεχής και κοπιαστική αλλά περιορίζεται  μόνο μέσα σε ένα γραφείο και είναι μόνο θεωρητική. Ο Ναπολέων είναι ένας στρατιώτης, είναι ο ηγέτης που εργάζεται για τον λαό και στο γραφείο αλλά και στο πεδίο της μάχης. Το γεγονός αυτό θέλει να το υπογραμμίσει ο δημιουργός του πίνακα. Ο Ναπολέοντας παρουσιάζεται να φοράει στολή η οποία έχει παράσημα. Πέρα από αυτό, πάνω στην πολυθρόνα του γραφείου υπάρχει το σπαθί του. Σίγουρα μέσα στο γραφείο δεν θα του χρησιμεύσει, αλλά βρίσκεται εκεί, σε ετοιμότητα, για την στιγμή που θα χρειαστεί. Ο άνθρωπος που παρουσιάζεται στον πίνακα συνδυάζει την πολεμική αλλά και την πολιτική αρετή.

Αλλά και μέσα από την τεχνοτροπία του πίνακα μπορεί να ανιχνευθεί η ιδεολογική του διάσταση. Το νεοκλασικό ύφος που είχε υιοθετήσει ο Νταβίντ είναι εμφανές στον πίνακα. Θέλοντας να τονίσει τον ηρωισμό και την μεγαλοπρέπεια του Ναπολέοντα παρουσιάζει ένα ιστορικό πρόσωπο, και μάλιστα σύγχρονό του, με όρους κλασικής τέχνης. Παρουσιάζει ένα ήρωα που είναι εφάμιλλος των ηρώων του παρελθόντος και για τον λόγο αυτό όχι μόνο του επιτρέπεται αλλά και του αξίζει να παρουσιάζεται έτσι. Πέρα από το χαρακτηριστικό αυτό, η μεγαλοπρέπεια τονίζεται ακόμη περισσότερο μέσω του  επιβλητικού χώρου στον οποίο βρίσκεται. Το γραφείο περιγράφεται με λεπτομέρεια. Δεν είναι ένα απλό γραφείο στο οποίο θα μπορούσε να εργάζεται ο καθένας. Είναι το γραφείο του ηγέτη, του συνεχιστή της επανάστασης. Παράδειγμα μπορεί να αποτελέσει η πολυθρόνα. Είναι μεγάλη, με περίτεχνα λεπτομερειακά δοσμένα σκαλίσματα και πορφυρό ύφασμα.

Τα παραπάνω έρχεται να επιβεβαιώσει και η στάση του σώματος του Ναπολέοντα. Το σώμα του εμφανίζεται γυρισμένο πλάγια κατά ¾, το κεφάλι του στρέφεται και κοιτάζει τον θεατή ενώ το αριστερό του πόδι είναι πιο μπροστά από το δεξί. Τα χέρια του διαδραματίζουν μικρότερο ρόλο στην όλη σύνθεση μιας και η μια παλάμη κρύβεται μέσα στα ρούχα του και το άλλο είναι κολλημένο στο σώμα του με την παλάμη κλειστή, λες και κρατάει κάτι. Με την συγκεκριμένη στάση ο Νταβίντ θέλησε να τονίσει για άλλη μια φορά τον ηρωικό χαρακτήρα του άνδρα που ζωγράφισε. Με την αγέρωχη στάση προβάλλεται ο ατομικός ηρωισμός, ο ηρωισμός του ανθρώπου που πρέπει να προβληθεί και να παρουσιαστεί σαν παράδειγμα προς μίμηση.

Σχετικά άρθρα

5ο Φεστιβάλ Δάσους | Η μεγάλη καλοκαιρινή γιορτή της Βόρειας Ελλάδας!

Casa Azul | Κάντε μια ψηφιακή ξενάγηση στο σπίτι-μουσείο της Frida Kahlo

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Το H2O στη Τέχνη

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X