Sparmatseto
Θέατρο Μουσική

Ακούγοντας Ορατόριο

Ο Πάπας Ιννοκέντιος Ι’ υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πάπες, συνήθιζε εκκλησιάζεται στην Εκκλησία του Ιησού στη Ρώμη και μετά την επίσημη λειτουργία ακολουθούσε κάποια εκδήλωση που στόχο είχε να ελαφρύνει το κλίμα και να τονίσει ακόμη περισσότερο τον επίσημο χαρακτήρα της όλης διαδικασίας. Η μουσική αποτελούσε μια πολύ καλή λύση που θα μπορούσε να επιτύχει και τους δύο στόχους. Δεν έπρεπε όμως οι παρευρισκόμενοι να ξεφύγουν από τον καθαρό θρησκευτικό χαρακτήρα της επίσκεψης του πάπα. Ποιο άλλο είδος μουσικής, επομένως, θα ήταν πιο κατάλληλο για μια τέτοια περίσταση από το ορατόριο; Σίγουρα καμία. Για τον λόγο αυτό ο πάπας Ιννοκέντιος Ι’ μετά το τέλος της προς τιμήν του θείας λειτουργίας θα παρακολουθούσε ένα ορατόριο.

Το ορατόριο αποτελεί ένα από τα μεγάλα φωνητικά είδη του Μπαρόκ. Προέρχεται από τη θρησκευτική «μουσική παράσταση» της αντιμεταρρύθμισης. Ετυμολογικά η λέξη «ορατόριο» προέρχεται από την ιταλική λέξη για τον τόπο προσευχής. Τα πρώτα ορατόρια ήταν όπερες που το θέμα τους ήταν θρησκευτικό και παράγονταν όπως τα μελοδράματα. Αυτό σημαίνει ότι στις αρχές είχαν και σκηνική παρουσία και σκηνική δράση. Περίπου όμως στα μέσα του δεκάτου εβδόμου αιώνα το ορατόριο παύει να έχει σκηνική δράση και αναπτύσσει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ως μουσικό έργο μεγάλων διαστάσεων. Είναι γραμμένο για μονωδούς, χορωδία και ορχήστρα, βασίζεται κατά κανόνα, με κάποιες εξαιρέσεις, σε βιβλικά θέματα και διαπνέεται από έντονο θρησκευτικό συναίσθημα  .

Το ορατόριο αποτελεί ένα από τα μεγάλα φωνητικά είδη του Μπαρόκ

 

Παρουσιάζεται σε μια αίθουσα ή σε μια εκκλησία. Για τον λόγο αυτό ο πάπας Ιννοκέντιος Ι’ δεν θα ήταν υποχρεωμένος να μεταφερθεί κάπου αλλού για να παρακολουθήσει ένα ορατόριο αλλά θα μπορούσε να το κάνει μέσα στην εκκλησία όπου βρισκόταν. Στο ορατόριο δεν υπάρχουν σκηνικά και κοστούμια. Η πλοκή εξελίσσεται συνήθως με την βοήθεια ενός αφηγητή, με ρετσιτατίβο και άριες, μέρη συνόλων όπως ντουέτα, τρίο και χορωδιακά. Πολύ συχνά μάλιστα, δίνεται έμφαση στο ρόλο της χορωδίας.  Σημαντικότερος εκπρόσωπος του είδους θεωρείται ο Καρισίμι (1605-1674) .

Πέρα από αυτά, γίνεται ξεκάθαρο και η στενή σχέση που είχε το ορατόριο με την εκκλησία. Το είδος αυτό της Μπαρόκ μουσικής αναπτύχθηκε στην Ρώμη, παράλληλα με την όπερα, στο πλαίσιο μιας νέας πολιτικής της εκκλησίας που αφορούσε την ενίσχυση του θρησκευτικού αισθήματος του λαού. Όπως και η όπερα με θρησκευτικό θέμα, έτσι και το ορατόριο ανταποκρίνεται περισσότερο στην απαίτηση να φέρει τον λαό σε άμεση επαφή με την θρησκευτική ιστορία και τα διδάγματα που αυτή προβάλει . Με άλλα λόγια το ορατόριο αποτελεί και αυτό ένα μέσο προβολής των αρχών της εκκλησίας, ένα μέσο θρησκευτικής προπαγάνδας. Το γεγονός αυτό κάνει τον συμβολισμό της επίσκεψης του πάπα στην εκκλησία του τάγματος των Ιησουιτών ακόμη πιο έντονο. Αυτό διότι πρώτοι οι Ιησουίτες μοναχοί  θεώρησαν ότι η τέχνη θα πρέπει να αποτελεί ένα εργαλείο θρησκευτικής προπαγάνδας . Μέσα λοιπόν, στην πρώτη εκκλησία του τάγματος που πρώτο αποδέχθηκε την τέχνη σαν όργανο προώθησης της εκκλησιαστικής πίστης, ο επικεφαλής της εκκλησίας που δημιούργησε την αντιμεταρρύθμιση ακούει ορατόριο.

Όσον αφορά την δομή τους τα ορατόρια χωρίζονται μουσικά συνήθως στα εξής μέρη: σε μια εισαγωγή που προετοιμάζει τον θεατή για ότι θα ακολουθήσει, σε διάφορες άριες γραμμένες για σόλο φωνές, σε ρετσιτατίβο για την προώθηση της πλοκής του έργου και σε χορωδιακά μέρη που ήταν συνήθως μεγαλειώδη και επιβλητικά όπως απαιτούσε η Μπαρόκ τέχνη. Πρέπει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι οι χορωδίες συνοδευόταν συχνά από μουσικά όργανα συνήθως τρομπέτες και τύμπανα.

Πρέπει να τονισθεί στο σημείο αυτό ότι αν και όπως αναφέρθηκε τα πρώτα ορατόρια ήταν ουσιαστικά όπερες, το ορατόριο με τον καιρό διαμόρφωσε τον δικό του ιδιαίτερο χαρακτήρα με αποτέλεσμα να παρουσιάζει ομοιότητες αλλά και διαφορές από την όπερα. Οι βασικές τους διαφορές βρίσκονται αφενός στην θεματολογία, μιας και η όπερα έχει κατά βάση κοινωνικό και όχι θρησκευτικό περιεχόμενο, αφετέρου στο γεγονός ότι στην όπερα υπάρχει σκηνική δράση. Αλλά υπάρχουν και οι ομοιότητες. Και στα δυο είδη μουσικής χρησιμοποιούνται επαγγελματίες σολίστ, συνήθως 2 από κάθε φύλο, με διαφορετικό ύψος φωνών. Επίσης υπάρχει η ορχήστρα και η χορωδία, που εκπροσωπεί συνήθως την λαϊκή γνώμη και άποψη. Τέλος δεν θα ήταν λάθος να σημειωθεί ότι και η όπερα και το ορατόριο έχουν δανειστεί αρκετά στοιχεία της αρχαίας τραγωδίας με εμφανέστερο ίσως την χορωδία που παραπέμπει στον χορό των τραγωδιών .

 

https://www.youtube.com/watch?v=MRDC_K1Vqeo

Σχετικά άρθρα

Ποίηση και Μουσική σε Ένα vol1

Έφη Ζάννη

Μορφολογικά χαρακτηριστικά και κοινωνικές – ιδεολογικές διαστάσεις του ρεμπέτικου τραγουδιού

Βασίλειος Μακέδος

Η Πρόεδρος του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας, Κορίνα Χιώτη – Πρασσά μιλά στο sparmatseto

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X