Sparmatseto
Εικαστικά

Η Εκκλησία του Ιησού στην Ρώμη

Πολλοί από τους πάπες συνήθιζαν να επισκέπτονται διάφορες εκκλησίες της Ρώμης. Κατά την επίσκεψή τους τελούνταν λειτουργία προς τιμή τους. Ο πάπας Ιννοκέντιος Ι’ κάλλιστα θα μπορούσε να επισκεφθεί την εκκλησία του Ιησού στην Ρώμη σε μια από αυτές της επισκέψεις του.  Μάλιστα η επίσκεψή του αυτή θα είχε και ιδιαίτερο συμβολικό χαρακτήρα. Η εκκλησία του Ιησού  δεν ήταν απλώς άλλη μια εκκλησία από τις τόσες που υπήρχαν στην Ρώμη. Ήταν η πρώτη εκκλησία του τάγματος των Ιησουιτών, του τάγματος που θεωρήθηκε το ισχυρότερο αντίδοτο στην Μεταρρύθμιση και που σήκωσε το βάρος της όλης προσπάθειας της αντιμεταρρύθμισης . Μιας προσπάθειας που προωθήθηκε και μέσα από την τέχνη του Μπαρόκ. Η επίσκεψη του επικεφαλής της νικήτριας πια, εκκλησίας στον ναό του τάγματος αυτού δεν θα μπορούσε παρά να έχει τον χαρακτήρα της ευχαριστίας.

Εκκλησία Ιησού, Ρώμη
Τζιάκομο ντέλλα Πόρτα, Εκκλησία του Ιησού, περ. 1575-1577, Ρώμη

Πρόκειται για μια εκκλησία που κτίστηκε από τον αρχιτέκτονα Giacomo della Porta (1541;-1602) και που αν και ανήκει στο πρώιμο Μπαρόκ περιλαμβάνει τα βασικότερα χαρακτηριστικά της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής του.  Θα μπορούσε να πει κανείς ότι στο Μπαρόκ η αρχιτεκτονική γίνεται αυτοσκοπός. Οι πρακτικοί λόγοι αποτελούν απλά το μέσο για την πραγμάτωση του στόχου που δεν είναι άλλος από τον εκθειασμό του εκκλησιαστικού μεγαλείου. Αυτή η θρησκευτική προπαγάνδα πραγματώνεται μέσα από την μεγαλοπρέπεια, την επιβλητικότητα, την πολυτέλεια και πολλές φορές την υπερβολή . Τα στοιχεία αυτά υπάρχουν και στην συγκεκριμένη εκκλησία. Οι μεγάλοι όγκοι, οι κίονες, τα αγάλματα, η ανάγλυφη διακόσμηση και η πολύπλοκη τρισδιάστατη παρουσίαση του χώρου στόχο έχουν την προβολή του μεγαλείου της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι στο Μπαρόκ η αρχιτεκτονική γίνεται αυτοσκοπός

Πέρα από αυτό, θα μπορούσε να πει κανείς παρατηρώντας την πρόσοψη της εκκλησίας του Ιησού, ότι  ερμηνεύεται κατά κύριο λόγο, ως ένα τεράστιο γλυπτό. Οι ευθείες γραμμές και τα γεωμετρικά σχήματα διασπόνται από καμπύλες και από γλυπτό διάκοσμο. Εντύπωση προκαλεί η διπλή χρήση του κάθε κίονα, της κάθε παραστάδας. Είναι σαν να προσπαθεί ο αρχιτέκτονας να δώσει στο κτίριο μεγαλύτερο πλούτο, ποικιλία και επισημότητα. Μια αλληλουχία καθαρών γεωμετρικών σχημάτων δεν έχει θέση σε αυτό το κτίριο. Δεν υπάρχει πουθενά κάποιο στοιχείο που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί βαρετό, ο ντέλλα Πόρτα δεν θα επέτρεπε κάτι τέτοιο στο τεράστιο γλυπτό του.

Άλλο ένα χαρακτηριστικό του κτιρίου είναι ότι σε αυτό πραγματώνεται μια σύνθεση αντίθετων στοιχείων σε ένα ομοιογενές σύνολο, κάτι εξάλλου που αποτελεί και βασικό χαρακτηριστικό της αρχιτεκτονικής Μπαρόκ.  Διακρίνει κανείς αμέσως ότι η εκκλησία αποτελείται από στοιχεία της κλασικής αρχιτεκτονικής. Υπάρχουν κίονες που στηρίζουν ένα επιστύλιο που βρίσκεται κάτω από ένα είδους υπερώου, που και αυτό με την σειρά του στηρίζει τον επάνω όροφο. Επίσης και η διάταξη των τμημάτων αυτών θυμίζει κλασική αρχιτεκτονική με χαρακτηριστικό παράδειγμα την κεντρική είσοδο που πλαισιώνεται από δύο μικρότερες να παραπέμπει σε αψίδες θριάμβου. Δεν πρέπει να λησμονηθεί εξάλλου ότι στην Μπαρόκ αρχιτεκτονική μπορούν να ανιχνευτούν δύο ρεύματα από τα οποία το ένα που παρουσιάστηκε στην Ιταλία χαρακτηριζόταν από μια προσπάθεια συγκράτησης των ιδιωμάτων της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής. Πέρα από αυτό όμως ο τρόπος, που αφομοιώνονται αυτά τα στοιχεία σε ένα νέο ρυθμό που έχει και άλλα, τελείως διαφορετικά, και η ποικιλία τους τονίζει την σύνθεση που πραγματοποιεί το Μπαρόκ.  Στην πρόσοψη της εκκλησίας του Ντέλλα Πόρτα τα πάντα εξαρτώνται από την εντύπωση που δίνει η σύνθεση στο σύνολό της. Όλα αφομοιώνονται σε έναν ευρύ και πολύπλοκο ρυθμό .

Τέλος, και η θεατρικότητα του κτιρίου αποτελεί άλλο ένα χαρακτηριστικό του. Ο αρχιτέκτονας δεν άφησε τίποτα στην τύχη όσον αφορά την παρουσίαση ή το στήσιμο της όλης σύνθεσής του. Χαρακτηριστική είναι η φροντίδα του να αποφύγει την επανάληψη και την μονοτονία και να διαμορφώσει έτσι τα επιμέρους στοιχεία ώστε να δημιουργεί μια ένταση στο κέντρο της πρόσοψης, όπου η κεντρική είσοδος τονίζεται με το διπλό πλαίσιο. Γενικότερα το όλο κτίριο είναι δομημένο με τέτοιο τρόπο που δίνει την εντύπωση στον θεατή ότι έχει κατασκευαστεί σαν να πρόκειται για το άψογο σκηνικό μιας παράστασης θεάτρου.

Σχετικά άρθρα

CLOSE UPS: Φιλελληνικός πίνακας-Αποτυχία επιχειρήσεως

Βασίλειος Μακέδος

Οι Διαφορετικές Εκδοχές της Αναγεννησιακής Ομορφιάς

Βασίλειος Μακέδος

ΚΘΒΕ | Καλλιτεχνικός Προγραμματισμός 2019 – 2020

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X